Dünden devam
Kohlhammer’de yayınlanan “Lexikon der İslamischen Welt” adlı Almanca eserde batılı yazarlar, İslâm tıbbı hakkında şöyle diyorlar: “IX. yüzyılda Abbasi halifelerinin ve vezirlerinin tevşikiyle Süryani Hristiyanlar ve özellikle Huneyn ibn İshak Okulu vasıtasıyla Yunanca’dan yüzlerce tıb eseri Arapça’ya çevrildi. Böylece Müslümanlar Corpus’u, Hipokrat’ı öğrendi. Galen’in 130’dan fazla eserini, Efesli Rufus’un takriben 50 eserini, Antyllos’un cerrahisini, Philogorios’un pataloji hakkındaki monografisini, Oreibasios’un, Aetios’un, Tralleisli Alexander’ın, Aginalı Paulos’un ve daha başka doktorların eserlerini, bunların şerhlerini tanıdılar.” Muhammed ibn Zekeriyya er-Razi (ö. 925 civarında), bir doktor ve filozof olduğu kadar iyi bir kimyacıdır da. Onun klinik gözlemleri ve bu konuda yazdığı risaleler mükemmeldir. Çiçek hastalığı arazlarını dikkatle inceleyen bu hekimin Samani Hükümdarı Mansur ibn İshak’a yazdığı tıb öğretim kitabı, Liber ad al-Mansorem adıyla Latince’ye çevrilmiştir. Ölümünden sonra yayınlanan büyük eseri Kitabu’l-havi, Continens des Rhazes adıyla Ortaçağ Avrupası’nın Latince standart tıb kitabı olmuştur.

X. yüzyılın ikinci yarısında Buyi Sultanı Adudu’d-devle için yazan Ali ibn Abbas Mecusi’nin Kitabu’l-melik adlı eseri, tıbbın bütün alanlarını içeren zengin muhtevalı büyük bir kitaptır. Bu eser batıda Liber Pantegni, Liber Regius adlarıyla iki defa çevrilip yayınlanmıştır. X. yüzyılda Cordoba’da Ebu’l-Kasim Zehravi, iyi bir operatör olarak ün yapmış, onun eserinin Latince tercümesi Lanfranchi’ye, Salicetti’ye ve özellikle Guy de Chaulocac’a kuvvetle tesir etmiştir. Ebu Ali ibn Sina’nın Kanunu’t-tıbb’ı, doğuda ve batıda tıbbın en ünlü eseri olmuştur. İbn Sina’nın bu eseri batıda Canon Medicine adıyla tam 36 defa basılmıştır. Ve nihayet Cordoba’nın yerli bir ailesinden gelen filozof Ebu’l-Velid ibn Rüşd (Averroes) ve Musa ibn Abdullah ibn Meymun bu alanda anılması gereken simalardandır. Birincisi Aristocu olarak el-Umum (Latincesi: Colligent) adlı eserinde zaman zaman Galen’e karşı çıkarken ikincisi Hipokrates, Galen ve Aphorismen’i tefsir etmiş ve diyet hakkında eserler yazmıştır.

Devam edecek