Hadisin başka bir rivayetinde Peygamber (s.a.v.), "Bu bir zandır (tahmindir). Yaran varsa yapınız. Ben de sizin gibi bir insanım. Zan yanılabilir de doğru da çıkabilir. Ben size, Allah böyle buyurdu' demedim ki. Ben asla Allah'a karşı yalan söylemem" demiştir (İbn Mâce, Ruhun: 15, hd. 2471; İbn Hanbel, Müsned: 1/162).

Bundan dolayıdır ki sahabiler, bazı zamanlarda Peygamber'in bir konu hakkındaki görüşünü öğrenince, bunun Allah'ın vahyi mi, yoksa kendi görüşü mü olduğunu sorarlar, kendi görüşü olduğunu söylerse, onun uygun olup olmadığı hususunda düşüncelerini belirtirlerdi. Sahabileri O'nün, bazı görüşlerinin, uyulması gerekli ilahi hüküm olup olmadığında tereddüt ettiklerine göre onlardan sonra gelen nesiller de elbette bazı meselelerdeki hadislerin hüküm niteliği hakkında tereddüt hakkına sahiptirler.

Peygamber'in kendi düşüncesiyle söylediği sözler bu nitelikte olursa, başka insanların sözleri elbette bağlayıcı Tanrısal emirler olamaz. Şayet insanlar, Peygamber'den sonra bilginlerin düşünce ve içtihatlarına uyulması gerekli din hükümleri gözüyle bakmasalardı din kolaylığını korurdu. Fakat alimlerin düşünce ve içtihatları, din hükümleri haline getirilince teklifler çoğaldı, din zorlaştı, insanlar ona uymakta güçlük çekmeye başladılar.

Bunları uygulamayı zor bulunca da terk ettiler. Bu içtihatları terk ederken uygulanması kolay, kesin din emirlerini de terk etmeye başladılar. Daha sonra da durum, büsbütün dini terk etme kertesine vardı. Alimlerin düşüncelerini din hükmü haline getiren taklitçiler, bu sonuca kendilerinin sebep olduğunu anlamadılar.

İkinci sorunuza gelince, Hz. Peygamber'in kandil geceleri diye bilinen geceleri kutladığına, onlarda herhangi bir olağan dışı ibadet yaptığına dair hiçbir sağlam hadis yoktur. Kur'ân'da sadece Kur'ân'ın indirilmeye başlandığı Kadir Gecesi'nin bin aydan hayırlı bir gece olduğu belirtilir. Ama bu geceye mahsus bir ibadet yoktur. Kur'ân'da sadece Hz. Peygamber'in, bir gece Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksâ'ya yürütüldüğü ifade edilir. Miraç'tan söz edilmez.

Sağlam hadis kitabı Buharı'de Miraç olayı, Hz. Peygamber'in henüz peygamber olmadan önce Kabe yanında uyurken gördüğü bir rüya olarak anlatılır. Gerçekte Miraç, Hz. Peygamber'in ruhsal bir vizyonudur. Miraç hakkındaki rivayetler çok abartılı ve zaman içinde üretilmiş söylentilerdir. Miraç Gecesi diye bir kandil gecesi yoktur. Çünkü Miraç olayının vuku bulduğu tarih belli değildir.