Soru: Kur'an'da, "şans oyunu günah" diye bir şey var mı? (Tansu Şahin / Kocaeli)

Cevap: İddaa şeklinde söylenen kelimenin doğrusu iddiadır. Bu, adı üstünde şu takımın veya bu takımın kazanacağını, şu veya bu atın kazanacağını iddia etmek şeklinde bir para tuzağıdır. İddaa, at yarışları üstüne oynama, loto, toto gibi şeyler kumar türündendir. Bunlardan kazanılan para da haramdır. Bunlar insanları işinden gücünden alıkor. Alın teriyle kazanılmayan para hayretmez.

Bunları Milli Piyango ile aynı kefeye koymak doğru değildir. Çünkü Milli Piyango'ya yatırılan para, kamu harcamalarına gider. Bununla beraber piyangodan kazanılan paranın da halis helal olduğu söylenemez. Piyango mekruhtur, ondan kazanılan para da kuşkuludur. Ayrıca piyango bir şans denemesidir. İnsanı meşgul etmez. Ama yarışan atlar üzerinde oynanan bahis oyunları, futbol takımları için iddia oyunları kumardan farklı değildir.

Kur'ân'da, meysir denilen bir çeşit şans oyunundan uzak durulması emredilmektedir. Bir şeyden uzak durulması emredildiğine göre onu yapmak haram olur. Bunun haram kılınmasının da iki nedeni vardır: Biri insanı son derece meşgul edip gaflete düşürmesi, namazdan, ibadetten alıkoymasıdır. İkincisi ise insanlar arasına düşmanlık girmesine sebep olması. Meysir'de bulunan bu illetler, iddia gibi şans oyunlarında da vardır. Çünkü insanlar bununla uğraşırlar ayrıca her hafta çoluk çocuklarının rızkını boşa harcarlar. Bu tür oyunlar kanaatime göre harama yakın mekruhtur.

Sonuçtan kul sorumludur
"İnşallah çıkar" ifadesi bir bakıma doğru, bir bakıma yanlıştır. Doğrudur çünkü hangi eylem olursa olsun, Allah'ın müsaadesi olmadıkça vuku bulmaz. Bir oyunda kazanma, Allah'ın izniyle olur. Allah'ın izni iki türlüdür. Bir kısım izinleri kulun isteğine göre verilir. Kul mesela iyi bir iş yapmak ister, Allah ona izin verir, o işi yapmasını sağlar. Kul günah bir iş yapmak da istese Allah ona da müsaade eder, kul eylemi yapar ama sonucundan sorumludur.

Allah niçin kötülüğe izin verir? Kulu iradesinde serbest bıraktığı, kula irade özgürlüğü verdiği için. Eğer kulda irade özgürlüğü olmasa sorumluluk da olmaz. Dolayısıyla sevap ve günah da ortadan kalkar. Özetle her ne iş olursa olsun her şey Allah'ın müsaadesiyle olur. Günah bir iş için "Allah'ın izniyle oldu" diyerek Allah'ın o işin yapılmasından razı olduğunu kastetmek yanlıştır. İzin vermesi başka, razı olması başkadır. Demek ki bu sözü Allah'ın müsaadesi anlamında kullanmak doğru ama O'nun rızası anlamında kullanmak yanlıştır.