Soru: Bildiğim kadarıyla dinimizde, "Sebep olan işlemiş gibidir" diye bir hüküm var. Bu çerçeveden bakarsak alışveriş yapıp fiş istemeyen müşteri de satıcıyla aynı oranda suçlu mudur? Bence vatandaşa fiş vermemek kul hakkına girer. Yanılıyor muyum? Şayet öyleyse alışverişten sonra fış almazsak biz de tüyü bitmedik yetimin hakkını yemiş gibi ceza görür müyüz? Ya da bunun cezası nedir? Ayrıca banka faizi, hazine bonosu, yatırım fonları haram mıdır? Enflasyondan etkilenmemek için paramı bankaya yatırıyorum ama bu konuda çok tedirginim.

Cevap: Bir hadiste, "Hayra yol açan, o hayrı yapmış gibidir" buyurulmaktadır. Doğrudur. Hayrın yapılmasına sebep olan, o hayrı yapan gibi sevap alır. Alışverişlerde yasalara aykırı işler yapmak elbette haramdır. Çünkü bu, devleti ve milleti kandırmak olur. Gerçi burada alan ve satan memnun ama memnun olmayan geniş bir kitle var. Halk ve onun temsilcisi devlet. Takva sahipleri böyle şeylerden uzak durur. Diğer sorunuza gelince. Bu konuyu çok yazdım. Asıl haram olan faiz, reel faizdir ki Kur'ân buna ribâ der. Ve asıl haram ribâda ihtiyaç içinde bulunan yoksuldan alınan fazlalıktır. Bankalar yoksul değildir. Kâr kuruluşlandır. Bunlar mudilerinden topladıkları paralarla para kazanırlar. Hazine bonosunu çıkaran ise devlettir. Benim kanaatime göre bankaların dağıttığı yasal faiz haram olmadığı gibi hazine bonosu da haram değildir. Çünkü hazine bonosu almakla devletin yapacağı yatırıma destek sağlanmış olur. Yatırımlar da ekonominin temel kulvarlarıdır. Yatırım yapılacak ki iş alanları açılsın, yollar yapılsın, ülke kalkınsın. Vaktiyle devletin savaşlardan gelen ganimetleri halka dağıtması, insanlara çeşitli oranlarda paylar vermesi helâl oluyor da hazine bonosu mu haram oluyor? Artık İslâm'ı dar kulvarlara sıkıştırmanın anlamı yoktur.

Hangi eserleri okumalıyım?
Soru: Altı yıllık bir avukatım. Sizin yazmış olduğunuz "Kur'ân Meali" ile "Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsiri" adlı 11 ciltlik eserlerinizi okudum. Bunun ardından "Ri-yazü's-sâlihin" ile Yaşar Nuri Öztürk'ün "Kur'ân'daki İslâm" adlı eserleri de okudum. Şimdi ise "ne okursam faydalı olur?" kaygısını taşıyorum. Beni aydınlatırsanız sevinirim. (İsmail Zahit Kürşat)

Cevap: Size "Kur'ân Ansiklopedisi", "İslâm Tasavvufu", "Kur'ân Prensipleri", "Görünmez Alemin İzleri" adlı eserlerimi evvel emirde okumanızı tavsiye ederim. Hele bunları okuyun, sonra görüşürüz.