Soru: Kefir adında ayrana benzer bir içecek var. Sağlık açısından yararları saymakla bitmez. Yoğurda benzeyen kefir, Kafkaslar'da ve Avrupa'da yaygın şekilde tüketiliyor. Yalnız bu ürün, çok az alkol ihtiva ediyor. Acaba dinimizce bir sakıncası var mı? Bir başka sorum da şu: Yüce Allah, Kur'ân'da bir çok yerde haniflikten bahsediyor. Hatta peygamberimiz, atası İbrahim gibi hanif Müslüman olmakla emrolunuyor. Haniflik bir din midir yoksa bir sıfat mı? (Tarık Turan)

Cevap: Kur'ân, isim belirterek hamrın yani şarabın pislik olduğunu belirtmiştir. Hamr, sarhoş ettiği için haram kılınmıştır. O halde sarhoş eden her içki de şarap gibi haramdır. Ancak sarhoş etmeyecek miktardaki alkolün haram olduğu söylenemez. Nitekim bazı sahabiler az miktarda alkol içeren nebizi yani hurmadan yapılmış içkiyi kullandıkları gibi İmam-ı A'zam Ebu Hanife de az miktarda (sarhoş etmeyecek oranda) alkol içeren içkinin haram olmadığını söylemiştir.

Kefir veya kımız haram değildir. Azıcık alkol içeren her şey haram olsaydı birçok meyvenin haram olması gerekirdi. Çünkü bazı meyvelerde de doğal halde alkol bulunur. Hz. Ali'nin torunu, Hz. Hüseyin'in de oğlu olan, ibadet ve takvasından dolayı da zeynu'l-abidin (dinin süsü) sıfatıyla anılan Ali Zeyne'l-Abidin'e bayramlarda nebiz yapılır, taze olarak verilirdi. Yağlanır (krem sürer), kınayla sakalını boyar, ihrama girerken yıkanıp koku sürünürdü (İbn Sa'd, Tabakat, 5/217-218).

Diğer sorunuza gelince, hanif, batıl inançların hepsinden ayrılıp yalnız Hakk'a yönelen kimse demektir. Kur'ân'da bu kelime, tevhidi yani Allah'tan başka tanrı tanımama inancını getirmiş olan İbrahim dininin de sıfatı olarak kullanılmıştır: "İbrahim ne Yahudi, ne de Hıristiyandı fakat hanif (dosdoğru) bir Müslümandı. Müşriklerden de değildi" (Âli İmrân: 94/67). Göğe bakıp yıldızların, ayın ve güneşin battığını gören İbrahim'in, batan şeylerin tann olamayacağını anlayarak sadece Allah'a yönelmesi kavmine, Tanrı diye tapılan şeylerin gerçek tanrı olamayacağını söylemesi, bir tevhit kanıtı olarak anlatılmaktadır.

Hanif, içtenlikle sadece Allah'a yönelmek, O'na tapmaktır. İbadeti sadece Allah'a halis kılmaya, O'ndan başka hiçbir şeye iltifat etmemeye hanif dini ve İbrahim milleti denilir. Hz. Peygamber'e, "Sen İbrahim dinine uy" emri, Peygamberin bütün düşünce yapısını, inancını yansıtmaktadır. Bu sözden onun, sadece hanif bir yaşantı içinde olduğu anlaşılır.