SORU: Niyazi, Yunus, Nesimi, Kuddusi gibi tasavvuf büyüklerinin, “Ar-ı namusu bırak terk et, melamet hırkasını giy” gibi aynı anlama gelen değişik sözcükler kullanmışlardır. Sade bir vatandaşın bu sözcükleri nasıl anlaması gerekir? (M. Fatih Mercan)
CEVAP: Tasavvuf, önceleri zühd hareketiyle başlamıştır. Bunun gelişmesi tasavvufu doğurdu. Zahid mutasavvıflar zamanla riyakârlığın, nefsin övünme, gururlanma payının gönülde hiç yer etmemesi için melamet prensibini benimsediler ve bu yolda uzmanlaştılar. Aslında bu yöntemi de Kur’ân’ın, “Allah’ın sevdiği ve Allah’ı seven halis kulların, Allah yolunda mücahede edecekleri ve bu uğurda hiçbir levm edenin (kınayanın) levmine (kınamasına) önem vermeyecekleri”ni belirten ayetine dayandırmışlardır. Bunlar sırf Allah’ın değerlendirmesini düşünmüşler, insanların kendi haklarındaki kanaatlerine, iyi veya kötü değerlendirmesine hiç önem vermemişlerdir. İşte bunlara melameti (sonradan melami) denmiştir.
Tasavvufta iki yöntem vardır. Biri Bağdad Tasavvuf Okulu yöntemi ki bu zühde ve dış adaba dayanır. Lideri Cüneyd-i Bağdadi’dir. Diğeri Horasan Tasavvuf Okulu’nun melameti yöntemi ki bunun lideri de İbrahim Havass’tır. Bunlardaki melamet sadece Allah’ın değerlendirmesine göre hareket etmek, gönüle asla gösteriş duygusunun girmesine fırsat vermemektir. İşte bazı mutasavvıf şair ve yazarlarda görülen “ar-ı namusu bırak” anlamındaki söz ve düşünceleri bu anlama gelir. “Halkın sana itibarını gözetleme, senin hakkında şunu diyecekler, bunu diyecekler, itibarın kaybolur diye düşünme. Hak neden memnun olacaksa onu yap. Halkı değil, Hakk’ı memnun etmeye çalış. İlahi aşkın gereğini yap” demektir.
Paranız evde eriyip gider
SORU: Tasarruf ettiğim bir miktar param var. Bunu faizsiz bankalarda değerlendirmemde sakınca var mı? (Ramazan Aydın)
CEVAP: Kanaatime göre devletin yasalarıyla kurulmuş bankaların verdiği faiz, Kur’ân’da yasaklanan riba değildir. Zorunlu ihtiyacını görmek üzere borç alan sıradan biri ödemede zorluk çeker. İşte böyle kişilere verilen ödünç paradan faiz almak haramdır, bu ribadır. Faizsiz banka denilen kuruluşlar da öteki bankalardan farksızdır. Siz birikiminizi istediğiniz bankaya yatırın. Evde paranız erir.
