Sayın Prof. Dr. Süleyman Ateş, açıklamalarınızdan faydalanıyor ve bundan mutlu oluyorum. Aşağıdaki sorularımı cevaplamanızı rica ediyorum. (Hüseyin Dizdar)

Soru: Hac, Peygamberimizin peygamber olmasından sonra mı gerçekleşti?

Cevap: İslâm'dan önce de hac vardı ve Arapların, İbrahim dininden kalma ibadetlerindendi. İslâm ile de bu ibadetin sürdürülmesi emredilmiştir. "Onda açık açık deliller, İbrahim'in makamı vardır. Ona giren, güvene erer. Yoluna gücü yeten herkesin, o Ev'e gi(dip haccet)mesi, insanlar üzerinde Allah'ın bir hakkıdır. Kim nankörlük ederse şüphesiz Allah, bütün âlemlerden zengindir" (Âl-i İmran: 97) ayetiyle zaten var olan haccın devam ettirilmesi emredilmiştir.

Soru: Tavaf etmek şart mıdır? Yoksa sadece dua edip namaz kılmak yeterli midir?

Cevap: Haccın önemli rükünlerinden biri tavaftır. Tavaf, Kabe'nin etrafını dolaşmak demektir. Tavafı yapana "tâif", tavafın yapıldığı alana "metâf" denir. Tavafa Hacer-i Esved köşesinden başlanır, Kabe sola alınmak suretiyle Kabe'nin etrafı dolaşılır. Yine Hacer-i Esved'de bitirilir. Tavaf dört çeşittir: 1- Kudüm tavafı, 2- İfada (ziyaret) tavafı, 3- Sader (veya veda) tavafı, 4- Tatavvu' tavafı.

1- Kudüm tavafı: Mekke'ye varır varmaz yapılacak bir saygı ve selamlama tavafıdır. Dışarıdan gelenler için bu tavaf sünnettir.

2- İfada tavafı: Buna "ziyaret tavafı" da denir. Arafat'tan indikten sonra yapılan tavaftır. İşte bu tavafın ilk dört dolanımı, haccın rükünlerinden biridir. Bunu yapmak farzdır.

3- Sader veya veda tavafı: Hac ibadetleri bittikten sonra yapılan aynlış tavafıdır. Hac ibadeti bununla son bulur.

4- Tatavvu' tavafı: Afakî (taşradan gelenler) için nafile namazdan evlâdır.

Gücü yetenlerin, ikinci sırada sayılan ifada tavafını yapmaları gerekir. Çünkü bu farzdır. Sadece dua etmek yeterli değildir. Ama diğer tavaflar nafile olduğu için dileyen tavaf eder, dileyen oturup dua eder, namaz kılar, zikreder. Gönlünden nasıl geliyorsa öyle yapar. Yalnız huzurlu tavaf, nafile ibadetten iyidir.

Soru: Kurban kesmek hacılıkta şart mıdır?

Cevap: Temettü' ve kıran haccı yapanlara kurban kesmek vaciptir. İfrâd haccı yapanlara kurban kesmek vacip değildir. Onlar dilerlerse nafile olarak kesebilirler. Fakat kurbanlar yenmeyecek, sokaklarda kokmaya terk edilecekse ifrâd haccı yapanların kurban kesmeyip sadaka vermeleri daha iyi olur.

Temettü' ve kıran haccı yapıp da kurban bulamayan veya kurban almaya parası olmayanlar, bayramdan önce üç gün, evine döndükten sonra yedi gün olmak üzere on gün oruç tutarlar. Günümüz şartlarında en uygunu, ifrâd haccına niyet etmek, durumu müsaitse döndükten sonra keseceği kurbanı fakirlere dağıtmaktır. Parası sadaka olarak verilse de olur. Çünkü o, zaten kurban kesmek durumunda değildir.

* Bu okuyucumun "şeytan taşlama" ile ilgili sorusunu yarınki yazımda cevaplayacağım.