Soru: Gusül, Müslümanların ortaya koyduğu bir şey mi yoksa daha önce de var mıydı? Sabiiler, gusül abdesti alırlarmış. Acaba onlardan mı geliyor?

Cevap: Tarih kaynakları, Arapların uyguladıkları hac, sünnet, boşama, cünüplükten yıkanma, soy ve hısımlık dolayısıyla evlenme yasakları gibi konuların, İbrahim dininin kalıntıları olduğunu tespit etmiştir. İslâm dini, İbrahim dininden kalma hükümleri, Arapların, tevhide aykırı olmayan, toplum yararına olan uygulamalarını almış, dinin ruhuna aykırı olanları yasaklamıştır. Cünüplükten yıkanma da en azından Kureyş Arapları'nın köklü geleneklerindendi. Reşid Rıza'nın aktardığı şu cünüplükten yıkanmanın da Arap geleneklerinden olduğu anlaşılmaktadır: "Müşrikler, Bedir'de bozguna uğrayıp geri kalanlar, perişan durumda Mekke'ye döndükleri zaman Ebusüfyan, Muhammed'le savaşıncaya dek cünüplükten ötürü başına su dökmeyeceğini (yani karısıyla ilişki kurmayacağını, dolayısıyla cünüplükten ötürü yıkanmayacağını) adamıştır."

Bu rivayetler, cünüplükten yıkanmanın (guslün), İslâm'dan önce var olduğunu, Peygamber tarafından da emredildiğini gösterir. Zaten toplumda bilinen ve uygulanan bu temizlik geleneği, Kur'ân ayetleriyle de farz haline getirilmiştir. Bildiğim kadarıyla Yahudilikte olduğu gibi Sabiilerde de cünüplükten yıkanma vardır. Hollanda Avrupa İslâm Üniversitesi'nde Sabiiler üzerinde yapılan, jüri üyesi olduğum bir doktora tezinde de bu husus kanıtlarıyla açıklanmıştı.

Evrim hakkında bilgi veren eserler
Soru: Geçenlerde bir yazınızda evrim konusuna temas etmiştiniz. Bana, evrimle ilgili geniş bilgi veren bir kaynak tavsiye eder misiniz? (Cumhur Kestel)

Cevap: Büyük İslâm bilgin ve filozoflarının evrime bakışı konusunda şu eserlerden yararlanabilirsiniz: Kur'ân-ı Kerîm'e Göre Evrim Teorisi (Süleyman Ateş), A. Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Kur'ân Ansiklopedisi, Evrim ve İnsanın Yaratılış Maddeleri, İbn Miskeveyh (al-Fav-zu'l-Asğar -Arapça), Marifetnâme (İbrahim Hakkı - Osmanlıca baskı).