* Dünden devam
Duhan, duman, yani gaz demektir. Bilim de evrenin, gaz halinden, büyük bir patlama sonucu yaratıldığını, enerji demek olan gazın, kütle kütle yoğunlaşarak galaksilerin ve yıldızların oluştuğunu söylüyor. Yıldızlar, gazın sıkışmasından ibarettir. Evrende hâlâ bir takım yıldızlar doğarken bir takımları dağılmakta ve başka yıldızlar tarafından yutulmaktadır. Aslında bu gaz da herhalde enerji bulutuydu. Zaten madde de enerjinin yoğunlaşmasından ibarettir. İşte Kur'ân'ın dediği gibi gök cisimleri, duman görünümündeki gaz bulutundan yaratılmıştır.
Arzın güneşten önce anılması, güneşten önce soğuyup kendisinde hayatın meydana gelmesinden ötürüdür. Güneş ateşli bir gaz kütlesinden ibarettir. Henüz soğumamıştır. Bilginlerin ifadesine göre güneş daha beş milyar yıl, dünyadaki hayatın devamına yetecek enerjiyi gönderebilecektir. Güneşin gezegenlerinden olan arzın kabuğu soğumuş ve üzerinde hayat oluşmuştur. Daha milyarlarca güneş sistemi vardır.

Milyarlarca ışık yılı
Bizim güneşimizden gezegenler oluştuğu gibi diğer güneşlerin de gezegenleri ve arzları vardır. Esasen akıl, uzayın büyüklüğünü kavramaktan acizdir. Yıldızlar arasındaki boyut o kadar büyüktür ki, kilometreyle anlatmak mümkün olmadığı için bunlar ışık hızı ile ifade edilir. Işık, bir saniyede üçyüzbin kilometre hızla gider. Öyle yıldız vardır ki, ışığı bize ancak milyonlarca, hatta milyarlarca ışık yılında ulaşabilir. Dünyamızdan o kadar uzaktır.

Birkaç yıl önce Amerikalı bilim adamları, bizden on milyar ışık yılı ötede bir galaksinin bulunduğunu keşfettiler. Ayrıca bilim adamları, evrenin gittikçe genişlediğini, yıldızlar arasındaki boyutların arttığını tespit etmişlerdir ki, Kur'ân, 1450 yıl önce evrenin genişlemekte olduğu gerçeğini açıkça belirtmiştir:

"Göğü (uzayı) sağlam yaptık, biz onu genişleticiyiz" (Zâriyât: 47). Şimdi bunları düşünürken, "Yoo, yıldızların mevkilerine, yani bulundukları yerlere, yörüngelerine yemin ederim. Çünkü bilirseniz bu, büyük bir yemindir" (Vakıa: 75-76) ayetlerinin taşıdığı derin ilim ve hikmete hayran kalmamak mümkün değildir. Kur'ân'da anlatılan evren gerçeklerini öğrenmek için "Kur'ân Ansiklopedisi" adlı eserimizin "Gökler" ve "İ'câz-ı Kur'ân" maddelerine bakmalısınız.