SORU: Saffat Suresi’nin 144’üncü ayetinde, Yunus peygamberin, şayet Allah affetmeseydi diriliş gününe kadar balığın karnında kalacağı belirtiliyor. Ayetteki, “kıyamete kadar balığın karnında kalacaktı” ifadesi, çeviri yanlışlığı olabilir mi, benim anlayamadığım edebi bir üslup mu yoksa başka bir şey mi? (Orhan Candemir)

CEVAP: Saffat Suresi’nin 143-144’üncü ayetlerinde Yunus’un durumu anlatılmakta, “Eğer o, tesbih edenlerden olmasaydı, yeniden bedenlenecekleri güne kadar balığın karnında kalırdı” buyurulmaktadır. Yunus, balığın karnındayken henüz fiziksel hayattaydı. Tesbihi sayesinde, Allah’ın lütfuyla o ortamda yaşaması sağlandı, balığın karnında erimedi, dışarı atılıp kurtuldu. Ama tesbih ve dua ile Allah’a yalvarıp af dilemeseydi, oradan kurtulamazdı. Oradan kurtulmamak da fiziksel hayatın son bulmasıdır.

AYETTEKİ MECAZİ ANLAM
Can verdiğinde ruhsal boyuta geçtiği halde kendisini balığın karnında hissedecekti. Yani Allah onu, yeniden bedenleneceği zamana dek, başka bir deyimle İlahi Mahkeme duruşmasına çıkıncaya dek o sıkıntıyı çekecekti. Allah’ın müsaadesi olmadan görevini bırakması yüzünden Allah onu balık karnındaki sıkıntıyla cezalandıracaktı. Ama tesbih ve duası sayesinde ölümden ve ölüm sonrası o ruhsal sıkıntıdan kurtuldu.

Kanaatime göre ayette kastedilen budur. Yoksa ne Yunus’un, ne de onu yutan balığın, fiziksel olarak kıyamete dek hayatta kalmayacağı herkesçe bilinen bir gerçektir. Ayrıca ayette bir kınama üslubu vardır. Nitekim emri altında bulunanlardan birisine kızan bir amir, onu cezalandırır, “kıyamete dek bu cezada kalacak” diye bağırır, tehdit eder.

Herhangi bir devletin vatandaşları da ülkelerinin “sonsuza dek” egemenliklerini sürdüreceğini söyleyip övünürler. Söz konusu olan yüz sene, ikiyüz sene, bin sene değil, sonsuz. Evvela fiziksel hayat olarak sonsuzluk var mıdır? İnanışımıza göre sonsuzluk yoktur çünkü yaşadığımız dünya da bir gün son bulacaktır. Öyle ise “sonsuza dek” ifadesi, mecazi bir anlam taşır. İşte ayette de böyle mecazi bir anlam mevcuttur.