SORU: Hangi namazın hangi rekâtında hangi surenin okunacağı belli midir? “Kolaylaştırınız güçleştirmeyiniz, müjdeleyiniz nefret ettirmeyiniz” hadisi şerifinin sağlam kaynaklara dayandığını öğrenmiştim. Ancak okuduğum bir kaynakta bu hadisin devamı olarak, “Kolaylaştırınız güçleştirmeyiniz, müjdeleyiniz nefret ettirmeyiniz, Birleşiniz. Fırkalara ayrılmayınız” olduğu yazıyordu. Gerçekten bu şekilde devamı var mı? Varsa “fırkalara ayrılmayınız” derken ne kast edilmiştir? Şu anki cemaatler veya tarikatlar olabilir mi? Bir başka hadisi şerifte, “Ümmetim 72 fırkaya ayrılacaktır. Bunlardan bir fırkası cennete, diğerleri ise cehenneme gidecektir” deniyor. Bu, sağlam bir hadis midir?

CEVAP: Namazda sureleri, Mushaf’taki sırasına göre okumak, fıkıhçılar tarafından müstehab görülmüştür. Ama bu şart değildir. Çünkü Mushaf’taki sure sıraları, aslında Kur’ân’ın iniş tarihine göre yapılmamış, başka kriterler uygulanarak sureler sıralanmıştır. İniş tarihi bakımından ilk sure Alak, ikinci Kalem, üçüncü Müzzemmil, dördüncü Müddessir, beşinci Fatiha şeklinde sıralanmaktadır. Şimdi siz iki rekâtlı bir namazı kılarken birincide Nisa Suresi’nden okurken ikinci rekâtta Bakara’dan okursanız fıkıhçılara göre bu güzel değildir.

Uygun olanı Mushaf’ta da, iniş tarihi bakımından da önce olan Bakara’yı, ardından da Nisa Suresi’ni veya ondan bir ayeti okumaktır. Ama halk dilinde “Namaz Sureleri” diye bilinen son kısa sureleri kastediyorsanız klasik yoruma göre mesela önce Elemtere Keyfe Suresi’ni, ikinci rekâtta ise Kureyş Suresi’ni okumalısınız. Farzların 3 ve 4’üncü rekâtlarında sadece Fatiha okunur, başka sure veya ayet okunmaz.

Hadis konusuna gelince bunun izahı uzundur. Ayrıca bu konuya birkaç kez değindim. Bir hadisin çeşitli varyantları olabilir. Hangisinin en doğrusu olduğu hakkında da kesin bir şey söylenemez. Çünkü zaten o hadis rivayetinin de yüzde yüz Peygamber’in sözü olduğu garantisi yoktur. Onun için hadisin doğruluğunun iki temel ölçütü olmalıdır. Birinci ölçüt, önce rivayetin Kur’ân’ın temel düşünce ve hükümleriyle örtüşmesi, onlara ters düşmemesidir. İkinci ölçüt de rivayet zincirinin sağlam olmasıdır. İşte bu iki ölçüte tam tamına uyan hadis rivayetleri çok değildir. Bu bakımdan dinin temel ve değişmez kaynağı yüce Kur’ân’dır.