Soru: Sayın hocam benim konum ıskat denilen cenazede dağıtılan paralarla ilgilidir. Tüm cenazelerde ölen kişi için para dağıtılır. Bilemiyorum belki dinimizin kuralıdır. Ama bu para dağıtma işi artık çığırından çıktı gibi. Mezarlıklarda bu paraları toplayan kişiler, gördüğüm kadarıyla hep aynı insanlar. Belki içlerinde muhtaç olanlar da var ama genelde birkaç tane çocuğu peşine takmış şahıslar bu işi yapıyorlar. Ayrıca insan öldüğünde yıkamasından alın da cenaze arabası şoförüne kadar herkes para peşinde. Ne yazık ki buna bazı hocalar da dahil. Bir de mezarlıkta devir parası var. Dinimizce yasal mıdır? Bu paralan daha uygun hayır işlerinde, gerçek ihtiyaç sahiplerine cenazeden sonra versek bir sorun olur mu?

Namaz için fidye yok
Cevap: Bu okurum önemli bir soruna parmak basmış. İslâm'da ıskat diye bir şey yoktur. Bu, bid'attir hem de kötü bir bid'at. Mutlaka bırakılması gereken bir bid'at. Iskat, düşürme anlamına gelir. Aslı kötü bir kıyasa dayanır. Kur'ân'da bir özür dolayısıyla oruç tutamayan insana, oruç yerine fidye vermesi emredilmiştir. Bu, kasten oruç tutmayan için değil, bir özür dolayısıyla oruç tutamayan insan hakkındadır. Namazı terk etmenin, uyku ve savaş dışında bir özrü pek yoktur.

Bir özür dolayısıyla namaz kılamayan kimse, bunu kaza eder. Namaz için fidye yoktur. Çünkü namaz zikirdir. Zikrin fidyesi olmaz. Sonra ayrıntılarla uğraşmaya başlayan fıkıhçılar, ölen kişinin namaz ve oruçlarını hesap edip onların yerine birer fidye verilmesini uygun bulmuşlar, böylece Peygamber'den asırlar sonra ortaya atılmış bu kötü bid'at ilmihal kitaplarına girmiş, dinleştirilmiştir.

Para fakirlere verilir
Böyle bir şey yapmak doğru değildir. Hâşâ Allah'ı kandırmak mümkün değildir. Fidye, kişinin sağlığında vereceği bir sadakadır. Öldükten sonra onun ne orucunun, ne de namazının fidyesi verilmez. Kimse onun oruç ve namaz borcunu düşüremez. Onun işi Allah'a kalmıştır. Allah dilerse onu affeder, dilerse cezalandırır. Onu yalnız kendisi bilir.

Ölmüş kimse için sadaka verilir, dua edilir, sünnet olan budur. Kabirde görevlilere para dağıtmak gibi şeylerin dinle ilgisi yoktur. Para fakirlere verilir, görevlilere değil. Maalesef insanlann acılı durumlannı sömürmesini bilen kişiler, hemen cenaze evine veya mezar başına üşüşürler. Halkımız bilinçli olsa bunlara iltifat ermez, yüz vermez. Bunlar da bu işten vazgeçerler. Çünkü gerçekten bu tür insanların cenaze başına üşüşmesi, insanın huzurunu kaçırıyor, yüce dinimizi ve kitabımızı küçük düşürücü bir hareket oluyor.