Peygamberin, "İhtilaf ümmeti rahmetim: Ümmetimin ihtilafı rahmettir" dediği kaynaklarda vardır. Fakat bu rivayetin uydurma olduğu görüşü ağırlıklıdır. Zaten uydurmalığı, Kuran'a ters düşmesiyle anlaşılır. "Rabbin dileseydi, insanları bir tek ümmet yapardı. Ama ihtilaf edip durmaktadırlar. Yalnız Rabbinin acıdıkları (bu ihtilafın dışında kalmışlardır). Zaten (Allah) onlan bunun için yaratmıştır. Rabbinin, Andolsun, ben cehennemi hep cinlerden ve insanlardan bir kısmıyla dolduracağım' sözü tam yerine gelmiştir" (Hûd: 118-119).

Ayette buyurulduğu üzere Allah dileseydi, insanların hepsini bir tek millet yapardı. Onlan bir tek düşünce ve inançta birleştirirdi. Fakat bunu dilemedi, insanlan serbest bıraktı. İnsanlar ayrılığa düştüler. Düşünce farklılıktan, inançlarda da ayrılığa sebep oldu. Yalnız Allah'ın acıdığı kimseler ayrılıktan uzak, dinin özüne sadık kaldılar. Tevhit çizgisinde kalıp birliği korudular. İnsanların ihtilafı (düşünce ayrılığı) doğaldır. Düşünce aynlığı, düşünsel gelişmeye, aydınlanmaya kalkınmaya yardım eder ama dinin özünde fikir ayrılığına düşmek bölücülüğe, çeşitli mezheplerin türemesine ve ileri boyutlara vardığında kavgalara neden olur. imam Fahreddin Razi, "İnsanların ihtilafı, birbirleriyle vuruşmalarına neden olmuştur. Kavga, savaş dinde ihtilaf yüzünden doğar" demiştir. Bölünmelere, kavgalara yol açtığı için dinde ihtilaf değil, birlik aranır.

A'râf: 168-169, Meryem: 37, Zuhruf: 65. ayetlerde dinde ayrılığa düşenler kınanmakta, Müminun 51-56. ayetlerde de insanlar, peygamberlerin getirdiği tevhit çizgisinde birliğe çağrılmaktadır. Kuran, ihtilafı bu denli kınarken Hz. Peygamber'in, "Ümmetimin ihtilafı rahmettir" demesi Kuran'a uygun düşmez. Dördüncü Halife İmam Ali ile ona karşı çıkan Muaviye arasındaki ihtilafın, Müslümanlara rahmet değil acı getirdiği, hâlâ birçok Müslümanı yüreğinden yaralayan olaylara neden olduğu herkesçe bilinmektedir. Söz konusu rivayetin zayıf olduğunu belirtmiştik. Kaldı ki eğer gerçekten Peygamber sözü ise bundan kasıt, dinin özünde ayrılık değil, yeni olaylar karşısında fikir belirtme özgürlüğüdür.

Müslümanlar arasında bölücülük yapmak, Müslümanların birliğini bozmak elbette doğru değildir. Fakat bu ayetler içtihat yapmaya engel değildir. Çünkü içtihat, Müslümanları bölmek için değil, hükmü açık olmayan sorunlarda, dinin hükmünü ortaya çıkarmak için yapılır. Kişisel kaprisle değil, kitap ve sünnetin özünden sapmamak şartıyla çaba harcanarak yapılan içtihat, ümmet için rahmettir.