SORU: Bazı olaylar, Kur'ân'da sade bir şekilde anlatılmışken din kitaplarında ayrıntıya boğulmuştur. Mesela Kur'ân'da belirtilen abdestin gereklilikleri dört adetken, bir ilmihal kitabına baktığınızda bu rakam 25-30'lara kadar çıkıyor ve bunların peygamberimizin sünneti olduğu ifade ediliyor. Buna göre Kur'ân'-ı Kerim'de olmayan ve bu şekilde farklılaşan noktalar dikkate alındığında Kur'ân'a ek olarak görülebilecek her madde sünnet midir?

CEVAP: Dinde esas olan Kur'an'ın açık buyruklarıdır. Hadisler de Kur'ân vahyinin yönetmeliği durumundadır. Peygamberimiz, kendi uygulamalarıyla vahye açıklık getirmiştir. Çünkü Kur'ân'ı açıklama (tebyîn) görevi ona verilmiştir. Peygamberimiz, Kur'an'ın emrettiği namazlardan ayrı olarak kendiliğinden iki namazı daha cemaatle kıldırmıştır. Bunlar öğle ve ikindi namazlarıdır. Bunları ayrı ayrı kılmak daha makbul ise de birleştirilerek de kılınabilir. Çünkü bu da Peygamber'in bir uygulamasıdır. Tevatüren gelen bu namaz rivayetleri dışında esas olan Kur'an'ın buyruklarıdır. Bir iki kişinin rivayeti durumunda bulunan ve birbiriyle çelişkili hadis rivayetleriyle haram sabit olmaz.

Hadis rivayetleri
Peygamberimizin buyurdukları gibi helal olan, Allah'ın kitabında helal kıldıkları, haram olan da Allah'ın kitabında haram kıldıklarıdır. Bunların dışında kimsenin ilave haramlar koymaya hakkı yoktur. İlave haramlar koyan hadislerin bağlayıcı din hükmü olduğu kanısında değilim. Çünkü bu rivayetlerin, gerçekten Peygamber sözü olduğu garantisi yoktur.

Ayrıca Kur'ân, insanların kendi nitelendirmesiyle şu helaldir, bu haramdır diyerek Allah'a yalan iftira etmemelerini vurgulamıştır (Nahl Suresi). Öyleyse Kur'ân'a ilave yasaklar koymayan, sadece Kur'an'ın emirlerini açıklar nitelikte bulunan, senet zinciri de sağlam olan hadisler, Kur'ân'dan sonra ikinci din kaynağıdır. Bu vasfı taşımayan hadisler din hükmü değildir. Çünkü zaten bu hadis rivayetlerini bütün sahabiler bilmiyor ve uygulamıyorlardı. Birinin duyduğu bir sözü öteki duymamış ve uygulamamıştı. Hz. Ömer, Allah'ın kitabı bize yeter gerekçesiyle Peygamber'in hasta yatağında yazmak istediği vasiyete de gerek görmemiş, bu yüzden Peygamberimiz de vasiyet yazmaktan vazgeçmiştir.