SORU: İslâm toplumlarında asırlardır yeri olan harem sistemi hakkındaki görüşlerinizi almak istiyorum. Aynı zamanda halife olan Osmanlı padişahlarının yüzlerce kadınla ilişki yaşayabilme özgürlüğü var mıydı? islam'da bunun yeri nedir? (Elvan Yurduşen)

CEVAP: Daha önce de belirttiğim gibi İslâm geldiği zaman Ortadoğu'da hakim olan dinlerde bir erkeğin alacağı kadın sayısında sınır yoktu. Erkek, istediği kadar kadınla evlenebilirdi. İslâm bunu 4'e indirmiş, ağır şartlara bağlamış ve bir kadınla evliliğin en uygun olduğunu vurgulamıştır. Yine bütün dünyada kölelik ve cariyelik sistemi egemendi. İslâm bu sistemin kaldırılmasını hedef göstermiş ama şartlar elverişli olmadığından tümden kaldırmamıştır. Bu konuda Kur'ân Ansiklopedisi'nin Kölelik ve Esaret maddelerini okuyabilirsiniz.

İslâm, köleliği tümden kaldırmamakla birlikte o zamana dek bir eşya gibi kabul edilen ve öyle muamele gören köleleri ve cariyeleri, Allah katında efendileriyle eşit saymış, onlara iyi davranılmasını, yapamayacakları ağır işleri yapmaya zorlanmamalarını emretmiştir. Cariye, köle kadın demektir. Köle kadın, bir çeşit hizmetçidir. Cariyenin sahibi dilerse cariyesine izin verip evlendirir, dilerse onunla ilişki kurar. Ama nikâhsız olarak cariyeyle bir başka kişi cinsel ilişki kuramaz. Bu, ilk anda cariyenin aleyhine gibi görünse de aslında dünyada uygulanan sisteme göre onlara merhamet sayılır.

Özel eğitim görürlerdi
Elbette cariyeliğin tamamen kaldırılması hedeftir. Kur'ân, Beled Suresi'nde köle ve cariyelerin özgürlüğe kavuşturulmasını, aşılması gereken bir hedef olarak göstermektedir. Kur'ân köle ve cariyeliği teşvik etmemiş, tersine onlan özgürlüğe kavuşturmanın ibadet olduğunu söylemiştir. Hz. Peygamber'in iki cariyesi vardı ki, bunlardan birisi kendisine bir çocuk vermekle ümmü veled (çocuk anası) sıfatıyla Peygamber'in hanımı olmak şerefine ermiştir. Osmanlı'da 300-400 cariyeden söz edilir ama sanıyorum bunlar abartıdır. Bu kadınlar, padişah sarayında özel eğitimden geçirilir, en güzel biçimde yetiştirilirdi. Bunlar içerisinde bildiğim kadarıyla 10-12 kadın seçilirdi. İşte padişah bunlarla ilişki kurardı. Bunlardan biri çocuk doğurursa padişahın baş kadını olurdu.

Niçin böyle yapılmıştır? İyi bir amaçla. İstenmiştir ki, padişahın kayınpederi, kayınbiraderi olmasın ve kadının akrabalarının etkisiyle yakınlar korunmasın, padişah tüm milletin babası olsun, herkese eşit açıdan baksın. Sistem aslında iyi idi. Sonra bozulmuşsa bu da doğaldır. Önemli olan kuruluştaki amaçtır.