14 Nisan 2006 cuma günü camiye gittim. Namazın önemini anlatan imam efendi, genelde güzel olan hutbesinde Mâide Suresi'nin 6'ncı ayetinde, "Yüzlerinizi ve kollarınızı yıkayınız, başınızı mesh ediniz, ayaklarınızı da aşıklara kadar yıkayınız" diye emredildiğini söyledi. Başka bir camide namaz kılan biri de imamın aynı şeyleri söylediğini anlattı. Bundan da hutbenin bir merkezden hazırlanıp gönderildiği anlaşılıyordu.

Ne hutbeyi okuyanı, ne de hazırlayanları eleştirmek niyetindeyim. Çünkü asırların ürünü olan bu çarpıtma, Kuran tefsirlerine geçirilmiş ve bu eğitimle yetişenler, bununla şartlanmışlardır. Hayret ettiğim şey, ayet üzerindeki çeşitli görüşleri hiç kale almadan, hemen bir çırpıda ayete bu çarpıtılmış mananın, en doğru olanıymış gibi verilmesidir. Mâide Suresi'nin 6. ayetinin manası aynen şöyledir: "Ey inananlar, namaza dur(mak iste)diğiniz zaman yıkayın: yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi, mesh edin: başlarınızı ve aşıklara kadar ayaklarınızı..."

Su bulunmadığı zaman
Ayette, yıkayın emrinden sonra iki tümleç gelir: Yüzler ve dirseklere kadar eller. Bunlar yıkama organıdır. Mesh ediniz emrinden sonra da iki tümleç gelir: Başlar ve aşıklara kadar ayaklar. Baş ve ayak da mesh organıdır. Eğer ayaklar yıkama organı olsaydı şöyle denmesi gerekirdi: "Yıkayın: yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi ve aşıklara kadar ayaklarınızı, mesh edin: başlarınızı." Ama ayet böyle değil. Tam bir simetri içinde iki yıkama ve iki mesh organı saymaktadır. İki temel organın yıkanması, iki uç organın da mesh edilmesi emredilmektedir.

Bunların mesh organı olduğu, ayetin devamından da anlaşılmaktadır. Çünkü ayetin devamında, "... su bulamamışsanız temiz toprağa teyemmüm edin, ondan yüzlerinize ve ellerinize sürün" buyurulmaktadır. Yani su bulunmadığı zaman yıkama organlarına teyemmüm edilir. Ama mesh organları düşer. Ayaklara teyemmüm edilmesi emrediliyor mu? Hayır. Kuran'da emredilen, ayakların aşıklara kadar mesh edilmesidir. Müfessirlerin imamı sayılan İmam Taberî ve yine ünlü müfessir Kasimî, Kuran'da ayakların mesh edilmesinin emredildiğini söylemektedirler. Ayakların mesh edilmesi farzdır, bunu yapmakla abdest alınmış olur. Ama yıkamak daha da iyidir. Çünkü mesihten fazlası yapılmış olur.

Hutbedeki meal hatası
Asıl mesele bu değil, mesele hazırlanan hutbedeki meal hatasıdır. Lütfen insafla düşünün. Arapça bilen ama zaman içinde yapılmış önyargılı açıklamalarla etkilenmemiş bir insan, "vamsehu biruûsikum ve arculikum (arculekum) ila'lka'beyn" cümlesinden ne anlar? Hiç burada yıka emri var mı? Yok. Öyle ise ayete, içinde bulunmayan şeyi yüklemeye ne hakkınız var? Gelenek, Kuran'in üstüne çıkarılıyor. Bilmem daha ne zaman bu katmaları, çarpıtmalan bırakıp Kuran'ın yalın ve kolay beyanına geleceğiz?

Maksadım, insanları doğru anlama yöneltmektir. Biliyorum, yazıma itiraz edenler sadece kuru itirazla kalmayacak, belki yine iftira, hatta küfredeceklerdir. Çünkü bağnazlığın, şartlanmışlığın en açık sermayesi küfürdür. İşte bu itirazlan karşılamak için biraz daha ayrıntıya gireceğim. Yukarıda da belirttiğim gibi ayette emredilen, iki temel uzuv olan yüzle kolların yıkanması, iki uç uzuv olan başla ayakların mesh edilmesidir. Burada "yıkayınız" fiilinin iki tümleci vardır: Yüzler ve iki kol. "Mesh ediniz" fiilinin de iki tümleci vardır: Başlar ve iki ayak. Her iki ayetin tümleçlerinde her bakımdan tam bir uyum ve simetri mevcuttur. Yıkanması emredilen organlardan birincisi (yüz) tek, ikincisi (kollar) çifttir. Mesh edilmesi emredilen organlardan da birincisi (baş) tek, ikincisi (ayaklar) çifttir. Yıkama fiilinin tümleçlerinden birincisi çoğul halinde, ikincisi tesniye (ikil) halindedir ve cer harfi almıştır. Mesh etme fiilinin tümleçlerinden de birincisi çoğul, ikincisi tesniye(ikil)dir ve cer harfi almıştır.

Yarın: Kuran'da her kelime birbiriyle son derece uyumludur