Fudayl ibn İyâd'dan aktarılan bir söze göre cehennem üzerine kurulan Sırat Köprüsü, on beş bin yıllık mesafedir.

Beş bin yıllığı yokuş, beş bin yıllığı iniş, beş bin yıllığı da düzdür. Kıldan ince, kılıçtan keskin olan bu köprüyü, ancak Allah korkusuyla perişan, bitkin hale gelmiş insanlar geçebilirler. İbn Asâkir, bu sözü, Fudayl'ın özgeçmişinde kendisinden aktarmıştır. İbn Ebî'd-Dünyâ'nın mürsel rivayetine göre de bu köprü, geniş bir vadi (viyadük) kadardır (Fethu'l-Bârî: 11/454).

Kurtubî'nin tefsirindeki bir rivayete göre de Sırat Köprüsü'nün uzunluğu, düz, iniş, yokuş olmak üzere üçer bin (toplam dokuz bin) yıllık bir mesafedir (Kurtubî, el-Câmi'li Ahkâ-mi'l-Kur'ân: 20/67).

Bu konudaki rivayetler çok değişik ve çelişkilidir. Her biri bir kişiye dayandırılan, kimi de mürsel olan bu kişi haberleri, nasıl olmuş da zanna dayandınlması caiz olmayan itikada temel yapılmıştır? Anlamak mümkün değildir. Çünkü kişi haberi, zan ifade eder, ibadetlerde geçerli olsa bile itikatlarda ve ceza konularında delil olamaz.

Bunlarda bir gerçek taraf varsa, bu söylemlerin, ahiret ahvalini anlatan, cennete gitmenin güçlüğünü belirten mecazi anlamlar taşıdığıdır. Ruh bilimciler, araştırmalarına ve seanslarına dayanarak bedenden ayrılan ruhun, önce karanlık dehlizden geçtikten sonra geniş, engin ve sonsuz huzur veren bir ışık okyanusuna çıktığını ileri sürmektedirler. Acaba bu Sırat söyleminde böyle bir mana mı var, bilemiyoruz. Gerçeği Allah bilir. Bu çürük rivayetler hakkında Yunus Emre şöyle demiş:

Ben dervişem diyene
Bir ün idesüm gelür
Tanıyuben şimdiden
Varup yitesüm gelür
Sırat kıldan incedür
Kılıçtan keskincedür
Varup anun üstüne
Evler yapasum gelür
Altında ğayyâ vardur
İçi nâr ile pürdür
Varup ol gölgelikte
Biraz yatâsum gelür

Ta'n eylemen hâceler
Hatırınız hoş olsun
Varuben ol tamuda
Biraz yanâsum gelür
Andan cennete varam
Cennette Hakk'ı görem
Huri ile ğilmânı biraz
Bir bir kucâsum gelür
Derviş Yûnus bu sözü,
Eğri büğrü söyleme
Seni sığaya çeker
Bir Molla Kasım gelür.

Kurban edilen hayvanın sırtına binilip sırat köprüsünden geçileceği hakkındaki rivayetler de hep böyle çürük şeylerdir. Biz orada ruhani varlığımızla olacağız. Ruhun bir yerden bir yere gitmek için bineğe ihtiyacı yoktur. Kurbanlık hayvan güçlü olursa insanı daha süratli taşırmış! Hayvanın güçlülüğü, dünyadaki fizik varlığına göredir. Cılızlık fizikle ilgilidir. Ahirette o hayvanların ruhları vardır. Burada güçlü bir hayvanın ruhu, ahirette belki güçlü hayvanın ruhundan daha güçlüdür. Ruhun vasıflarını kim bilir ki? Böyle senaryolarla ahiret inancı olmaz.

Yarın: "Övgü, âlemlerin Rabbine mahsustur."