* Dünden devam

Razi, görüşünü şöyle sürdürür: “Kelam ve felsefe bilimlerinde uzman bazı kimseler bana bu kahinenin haber verdiği bir takım gaybe olayların, bütün ayrıntılarıyla çıktığını söylediler. Ayrıca biz bu hususu, doğru ilham sahiplerinde de görmekteyiz. Şimdi biz, Kur’ân bu görülen şeylere aykırı şeyler söylüyor dersek Kur’ân taşlanmaya maruz kalır. Öyle ise ayeti, bizim yaptığımız biçimde yorumlamak gerekir” Razi’nin sözlerinde abartı bulunduğu gibi onu reddeden Şevkani’nin sözlerinde de abartı vardır. Esasen ayetin açıklaması, Kur’ân’ın kendisinde vardır.

Said ibn Cübeyr’in dediği gibi Allah’ın, gayp bilgisini açacağı elçi, peygambere vahiy getiren melektir. Bu takdirde gizli bilgiyi melek, Allah’tan alıp peygambere getirir. Asıl gaybı bilen Allah’tır. Gaybın hazinelerinin anahtarları O’nun elindedir. O, gaybını tamamen açıp kimseye göstermez. Dilediği kuluna, melek aracılığıyla bazı gayp bilgileri verir. Buna göre gayp bilgisi verilen kimsenin mutlaka peygamber olması şart değildir. Çünkü melekler salih kişilere de ilham ederler. Hadiste, “Ademoğluna şeytanın da bir dokunuşu, meleğin de bir dokunuşu vardır” (Tirmizi, Tefsir, Sure: 2) buyurulmuştur. Şeytanın dokunması vesvese, meleğin dokunması ilhamdır.

Şayet ayetteki elçiden amaç, melek değil de peygamber ise bu da Allah’ın bütün gayp bilgilerini peygambere göstereceği anlamını taşımaz. Ancak ona bazı bilgiler verir. Cin 27 ve Âli İmrân 179’uncu ayetlerde peygamberden başka hiç kimseye gayp bilgisinin verilmeyeceğine dair bir kanıt yoktur. Ayetten, bütün insanlara değil ancak Allah’ın razı olduğu elçiye, razı olduğu kuluna bazı bilgiler vereceği sezilmektedir. Nitekim Kehf Suresi’nde Allah’ın, bazı salih kullarına ledünni bilgi (kendi katından gayp bilgisi) verdiği anlatılmaktadır (Kehf: 66). Kulların en temizi peygamber olduğu için ayette o anılmıştır.

Ondan başkasına da bilgi verilebileceğinden söz edilmemiştir. Buna gerek de yoktur. Allah sevgisiyle gönüllerini temizleyen kullar da meleğin ilhamıyla bazı gizli bilgiler alabilirler. Bunlar sınırlıdır. “Bu ümmet içinde kendisine ilham olunan kişiler vardır, Ömer de onlardandır” hadisinin de işaret ettiği üzere ilham, bütün gayp bilgisinin insana verilmesi değil, o bilgiden bir parıltının kalbe akmasıdır. Ümmet içinde salihlerde görülen kerametler, peygamber için mucizedir. Çünkü onlar, peygambere tabi olmakla o makama ermişlerdir.