Bugün Berat Kandili. Bu münasebetle, Namaz nasıl kılınır yazımıza 12 Ekim Pazar günü devam edeceğiz.

Şaban ayının 15. gecesine Berat Gecesi denilir. Berat; suçtan, günahtan kurtulma, masumluk belgesi demektir. Hz. Peygamberin şöyle dediği rivayet edilir: 'Yüce Allah, Şaban'in orta gecesinde en yakın göğe iner; Kelb kabilesi koyunlarının tüylerinin sayısından daha çok kimseyi affeder" (İbn Mâce, Tirmizî, Ahmed ibn Hanbel: et-Tâc: 2/93).

Hz. Ali'ye dayandırılan bir hadise göre de Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Şaban'ın on beşinci gecesi olunca geceyi ibadetle, gündüzü de oruçla geçiriniz. Çünkü yüce Allah, o gece güneşin batmasıyla birlikte en yakın göğe iner: 'İstiğfar eden yok mu, bağışlayayım; rızık dileyen yok mu, rızık vereyim; hasta yok mu, iyileştireyim?' Ta şafak atıncaya dek şöyle olan yok mu, böyle olan yok mu, der."

Bu hadislerin rivayet zinciri sağlam olmasa da bu gece, çağlardan beri Müslümanlar arasında ayrıcalıklı gecelerden biri kabul edilmiştir. Berat ve Regaip gecelerini kutlama hakkında hiçbir sağlam delil yoktur. Gerçi Şaban'ın on beşinci gecesinin fazileti hakkında bazı zayıf hadisler mevcuttur ama o gecede özel olarak namaz kılmanın, ibadet etmenin faziletine dair hadislerin hepsi uydurmadır.

Gece ibadetinin önem ve üstünlüğü: Buhârî ve Müslim'de Allah'ın, sadece Berat veya Regaip gecesinde değil, her gecenin üçte ikisi olunca en yakın göğe inip, "Yok mu mağfiret dileyen, bağışlayayım, yok mu dilekte bulunan kabul edeyim" dediği şeklinde sağlam hadis vardır ama bu belli bir geceye özel değil, her geceye özgüdür. Tabii Allah'ın en yakın göğe inmesi ifadesi, mecazi bir anlam taşır. Çünkü Allah'ın yaratıklar gibi inip çıkması söz konusu değildir. Bu söylemde, seher vakitlerinde Allah'ın kullarına daha yakın olacağı, rahmetinin daha bol geleceği, o zaman mağfiret dileyenlerin daha çok affedileceği, seher vaktinde yapılan duaların daha çok kabul edileceği anlatılmaktadır. Çünkü sükûnetin doruğa ulaştığı seher vakitlerinde, gönül huzuruyla yapılan dualar ve istiğfarlar daha etkili ve makbuldür.

Hz. Peygamber'e, gece ibadetine kalkmasını emreden Müzzemmil Şuresi'nde bunun gerekçesi şöyle özetlenmiştir: "Gerçekten gece kalk(ıp ibadet et)mek daha oturaklı (huzurlu) ve (geceleyin) söz (dua) daha etkilidir" (Müzzemmil: 6).

Gece ibadeti, yalnız Hz. Peygamber'in değil, bütün peygamberlerin ve salih kulların âdetidir. "Korunanlar, cennetlerde, çeşme başlarındadırlar; Rablerinin kendilerine verdiğini alırlar. Çünkü onlar bundan önce güzel davranırlardı. Geceleri pek az uyurlardı. Seher vakitlerinde istiğfar eder (Allah'tan af ve bağışlama dilerler)di" (Zâriyat: 15-18), "Yanlan yataklardan uzaklaşır (gece ibadete kalkarlar), korkarak ve umarak Rablerine dua ederler ve kendilerine verdiğimiz rızıktan hayır için harcarlar" (Secde: 75/16).

* Berat Kandili ile ilgili yazıma yarın da devam edeceğim.