Okuyucum M. Sertoğlu'nun sorularını cevaplamaya bugün de devam ediyorum.

Şam Valisi Muâviye de kendi bağımsızlığını ilan edebilmek için Ali'ye başkaldıranlara destek verdi. Talha ve Zübeyr bir cemaatin lideri, Şam Valisi Muâviye de valiydi ama bunlar seçilmiş insanlar değildi. Muhalifler karşısında Hz. Ali'nin durumunu belirtmek üzere, yazımda yasal seçimle gelmiş halife olduğunu belirttim. Bu sözümden, ondan önceki halifelerin yasal olarak seçilmedikleri anlamı çıkmaz. Çünkü onlar bu yazıda söz konusu değildir. Söz konusu olan, Ali'ye karşı savaşanlardır. İşte ona karşı savaşanlar, meşru seçimle gelmiş insanlar değillerdi.

b- Hz. Ayşe, eniştesi Zübeyr'in ve bir an önce Osman'ın katillerini kendilerine teslim etmesini isteyen muhaliflerin sözlerine inanmış ve kanaatime göre olayların akışıyla Hz. Ali ile savaşanlara katılmaya sürüklenmiştir. İkdu'l-Ferîd sahibi Muhammed ibn Abdi Rabbih'e göre Ayşe'nin, üslûbundan asil bir kadın olduğu anlaşılırdı. Ayşe şöyle devam etti:

"İnsanlar, Osman'dan ve onun yöneticilerinden bize şikâyette bulunurlar, bizim görüşümüzü alırlardı. Biz de onlara güzel öğütler verir, uzlaştırıcı sözler söylerdik. Osman'ın suçsuz, Allah'tan korkan biri olduğunu fakat onların (şikâyetçilerin) suçlu, yalancı olduğunu anlardık. Art niyetiiydiler, söylediklerinden başka şeyler yapmak istiyorlardı. Çoğalıp güçlenince Osman'ın evini kuşattılar, kanını heder ettiler, haram mal yediler ve meşru bir sebep yokken Haram Kenti çiğnediler.

"Ben seni öldüremem"
Osman'ın katillerini yakalayıp Allah'ın Kitabı'nı uygulamaktan başka seçeneğiniz yoktur. Baksana şu kendilerine Kitap'tan bir pay verilmiş olanlara, Allah'ın Kitabı'nın aralarında hükmetmesine çağrılıyorlar da sonra onlardan bir grup, bundan yüz çeviriyor" (Al-i İmran: 23) (Ömer Rıza Kehhâle, el-A'lâm li'n-Nisâ: 3/47).

Bu olaya katılması hususunda Hz. Ayşe'nin haklı olup olmaması konusunda hüküm vermek, bizim işimiz değildir. Her olayı yapan veya yapılmasına katkıda bulunan kimsenin, kendine göre nedenleri vardır. Bana göre Hz. Ayşe de, Talha ve Zübeyr de bu konuda haklı değillerdir ama yanılmışlardır. Çünkü yasal yolla seçilmiş bir halifeye başkaldırmak hatadır. Hz. Ali de zaten olayı böyle değerlendirmiştir. Kendisiyle savaşıp öldürülmüş olan Talha-Zübeyr ve adamlarının kâfir olmadıklarını ancak günahkâr kardeşleri olduklarını söylemiş ve savaş esnasında askerlerinden birine bağırarak, "Hiç kimse kaçanı kovalamasın, yaralıya saldırmasın, onu öldürmesin" demiştir. Sıffîn'de kendisine getirilen tutsağa, "Ben seni öldürmem, âlemlerin Rabbi Allah'tan korkarım" demiştir (Meâlimu't-Tenzîl: 6/225).

■ Bu konuya yarın da devam edeceğim.