Soru: Kehf Suresi 80'inci ayet, "Oğlana gelince, onun anası babası mümin insanlardı. Bunun, onlara azgınlık ve küfür sarmasından korktuk" diyor. Burada, "Endişelendik" mi demek istiyor? Ben öyle anladım. Çünkü hemen 82'nci ayette, "Bunu ben kendiliğimden yapmadım. İşte senin sabredemediğin şeylerin iç yüzü budur" denmesidir. Bunu açarsanız, bana çok yardım etmiş olursunuz. Saygılarımla. (Hüdaverdi Ertuğrul / Viyana)

Cevap: Kehf Suresi 60-82'nci ayetlerde Musa ile uşağının, Allah'ın kendi katından bilgi verdiği bir kulla buluşmak üzere yola çıktıkları, iki denizin birleştiği yerde onu buldukları, Musa'nın bir süre onunla dolaştığı fakat onun, görünürde kendi bildiklerine ters düşen işler yapmasına dayanamayıp itirazlarda bulunması yüzünden ayrılmak zorunda kaldığı, ayrılırken o zatın, yapüğı işlerin iç yüzünü Musa'ya açıkladığı anlatılmaktadır.

Burada ilginç olan bir nokta var. Salih kul, gemiyi yaralayıp kusurlamasını kendisine mal ederek, "Onu kusurlu yapmak istedim çünkü onların ilerisinde her (sağlam) gemiyi zorla alan bir kral vardı" demiştir. Eksiklik belirten kusurlama eylemi Allah'a mal edilmemiştir.

İyi kişiler olan ana babayı, haydut olan çocuğun şerrinden kurtarmak için yaptığı öldürme eylemini de ikisine (Kendisiyle Musa'ya) mal ederek, "istedik ki Rableri onun yerine onlara ondan daha temiz, daha merhametli (ana babasına iyilik eden) birini versin" demiştir. Gerçekte suçluyu cezalandırma olsa da bu eylem yine bir canın öldürülmesi, görünürde cinayet gibi olduğundan Allah'a mal edilmemiş, "Biz istedik" demiştir.

Haydut çocuğu öldürme işi, Allah'ın değil Hızır ile Musa'nın eylemi olarak görünmektedir. "Korktuk, endişelendik" eyleminin öznesi de Hızır ile Musa'dır. Fakat yetim çocukların korunması için duvarın düzeltilmesi işi tamamen bir merhamet ve lütuf eylemi olduğundan, bu, "Rabbin istedi ki onlar (büyüyüp) güçlü çağlarına ersinler ve Rabbinden bir rahmet olarak hazinelerini çıkarsınlar" ifadesiyle Allah'a mal edilmiştir. İşte bu ifadeler, Allah'a karşı edep ve saygıyı gösterir.

Ulaştığınız sonuçlar doğru
Soru: Hocam biliyorum, bu konu size çok soruldu ve siz her zaman cevapladınız. Yine de soruyorum, "Adetli kadın namaz kılabilir, oruç tutabilir, Kur'ân-ı Kerim'e dokunabilir, okuyabilir" şeklindeki düşüncem doğru mudur? (Füsun Keser)

Cevap: Vardığınız sonuçlar doğrudur. Bu konuyu Kur'ân Bilimleri Araştırma Vakfımız tarafından çıkarılan Kur'ân Mesajı dergisinde açıkladım. Ayrıca Kur'ân Ansiklopedisi adlı eserimin Hayd maddesinde de konuyu izah ettim. Diğer taraftan Yeni İslâm İlmihali adlı eserimde de bu mesele açıklanmıştır.