Soru: Almanya'da yaşıyorum. Bulunduğum kentte cami için para topluyorlar. Bu İslâmiyet'e uygun mudur? Ayrıca caminin sağında, solunda, arkasında, önünde camiye gelir getiren bakkalından, kahvesine, berberinden lokantasına kadar her türlü kiralık dükkân var. Araştırmalarıma göre (Bk. Şatıbi; Muvafakat, 1/349 vd.) cami içerisinde ne sebeple olursa olsun para toplamak haramdır. Bir başka sorum da cuma günleri ikinci ezanın bid'at olup olmadığıdır. (Raci Tarım)

Cevap: Caminin içinde herkes safta vaaz veya hutbe dinlerken birtakım kişilerin torbalarla dolaşıp para toplaması son derece çirkin bir şeydir. Belki o anda veremeyecek durumda olanlar vardır. Yanındakilerden utanır, son derece mahcup olur. Allah rızası için ve gönülden verilen sadaka geçerlidir. Yoksa başkaları görsün diye sadaka vermek, yardım etmek, Allah rızasına değil, başkalarının rızasına olur.

İkinci sorunuza gelince, cuma günleri esas bid'at olan ikinci ezan değil, birinci ezandır. Peygamberimiz zamanında ezan okunur okunmaz hutbeye başlanırdı. Hz. Osman zamanında cemaatin yetişmesini sağlamak için birinci ezan ihdas edilmiştir. Bu uygulama böyle yerleşmiş ve güzel de olmuştur. Buna bid'at-i hasene (güzel bid'at) denilir.

"Rabbimiz, övgü sana özgüdür"
Soru: Namazda geçen aşağıdaki ifadelerin ne anlama geldiğini öğrenmek istiyorum: Subhane rabbiye'l-azîm, semialla-hu-limen hamideh, rabbenâ leke'l-hamd, subhâne rabbiyel-a'la, esselâmu aley-kum ve rahmetullah. (Nejat Tuna)

Cevap: Subhane rabbiye'l-azîm: Büyük Rabbimi teşbih eder, O'nun şanının her türlü eksikliklerden uzak olduğunu belirtirim.

Semiallahu-limen hamideh: Allah, kendisine hamde-deni işitir, onun karşılığını verir.

Rabbenâ leke'l-hamd: Rabbimiz, övgü sana özgüdür.

Subhâna rabbiyel a'lâ: Yüce Rabbimi teşbih eder, O'nun şanının her türlü eksikliklerden uzak olduğunu belirtirim.

Esselâmu aley-kum ve rahmetullah: Selam size, Allah'ın rahmeti size.