SORU: “O ilktir (her şeyden öncedir, kendisinden önce hiçbir varlık yoktur), sondur (kendisinden sonra hiçbir varlık yoktur, her şey yok olurken O kalacaktır, kendisinden sonraya hiçbir şeyin kalmayacağı son’dur), zahirdir (görünendir, varlığı aşikârdır, delilleriyle varlığı gün gibi açıktır), bâtındır (görünmeyendir, gerçek mahiyeti insan için gizlidir, zatının hakikati gizlidir, akıllar O’nun özünü idrak edemez). O, her şeyi bilendir, her şeyi bilir” (Hadid Suresi, 3). Bir yazınızda, “Her şey yok olurken O kalacaktır” mealini yazmıştınız. O zaman Allah’ın ahir isminin tecellisi için bizler bir gün yok mu olacağız? Bu durumda cennette ebedilik olması mümkün mü?

CEVAP: Cennet ve cehennemin de bir gün yok olacağını söyleyen İslâm inanç mezhepleri vardır ama bu, ehl-i sünnet çoğunluğunca reddedilir. Evvel ahir isimleri, Allah’ın her şeyden önce ve sonra var olduğunu belirtir. Bunu şöyle anlamak gerekir. Her varlık görünür, yok olur, başka biçimde yeniden yaratılır. Yaratıklar değişimlere uğrar. Bir halde kalmaz, halden hale değişir. İnsanı düşünün,

10 yaşındaki durumuyla 70-80 yaşındaki durumu, nasıl farkına varılmadan an be an değişir. Sonra insan fiziksel hayattan ruhsal hayata geçer.

Yücelere doğru çıkarlar
Şekilli varlıklar sürekli değişim içindedir. Ahiret âleminde böyle bir değişim var mıdır, yok mudur? Kesin kanıt olmasa da kanaatimize göre orada da bir yükselme vardır. Cehennemlikler belli bir arınma aşamasından sonra çıkıp cennete giderler. Cennettekiler de yücelere doğru çıkarlar. Cehennemin olduğu gibi cennetin de dereceleri, katları, bölümleri vardır. Avam tabakası olgunlaşarak seçkinler tabakasına çıkabileceği gibi seçkinler tabakası daha da olgunluk kazanarak çok arı, duru, soyut ruhlar tabakasına yükselebilirler.

O âlemin mahiyetini ancak Allah bilir. Bu açıklamadan yaratıkların sürekli değişim içinde oldukları anlaşılır. Ama Yaratan değişmez, önce var olduğu gibi sonra da vardır, önceki haliyle sonraki hali arasında değişim yoktur. O, her an “kemâ kân”dır yani her an ezelde olduğu gibidir. İşte Allah’ın, önce ve sonra sıfatları bu anlamı taşır. Gerçeği Allah bilir.