SORU: Bir hadiste yüce Allah’ın, Berat Gecesi’nde en yakın göğe ineceği ifade edilmektedir (et-Tac: 2/93). Başka bir hadiste de “Rabbimiz her gecenin son üçte birinde en yakın göğe iner ve der ki: Yok mu bana dua eden, duasını kabul edeyim, yok mu benden bağışlama dileyen, onu bağışlayayım” sözleri yer almaktadır. “Allah, birinci kat göğe iner” ifadesi kesin olarak kullanılmıştır. Allah birinci kat göğe inmeden önce nerede ve hangi gökte bulunmaktadır? O, mekândan münezzeh olduğuna göre bu ifadeler Allah’a mekân göstermek değil midir? “Yeni İslâm İlmihali” adlı kitabınızın 188’inci sayfasında Berat, Regaib ve Miraç kandilleri hakkında sahih hadis olmadığını, Peygamberimiz ve sahabiler devrinde hiçbir kutlama yapılmadığını yazıyorsunuz. Köşenizdeki Berat Gecesi ile ilgili yazınızla kitabınızdaki ifadeler çelişmektedir. Lütfen bu çelişkiyi açıklar mısınız? (Azmi Keleş)

CEVAP: Yazımı dikkatli okursanız çelişki olmadığını anlarsınız. Ben her yazımda Allah’ın, sadece belli gecelerde yahut kandil gecelerinde değil, her gece en yakın göğe inip kendisine dua edenlerin duasını kabul edeceğini buyurduğunu anlatıyorum. Yani anlatmak istediğim, bu kandil geceleri hakkındaki rivayetler aslında abartıdır. Allah’ın kuluna yakınlığı, kandil gecelerine özgü değildir.

Mecazi bir anlamı var
Allah’ın en yakın göğe inmesi başka, birinci kat göğe inmesi başkadır. Ben “birinci kat göğe iner” demedim. Onu siz nereden çıkardınız bilmiyorum. “En yakın göğe inmesi” dedim. Bunu ben söylemedim, bu söz Peygamberimizin sağlam hadisidir. Burada mecazi bir anlam kastedilmiştir. Yoksa Allah’ın inmesi, çıkması, şuradan şuraya gitmesi söz konusu olamaz. Allah’ın en yakın göğe inmesi, kullarına çok yaklaşması anlamındadır. Bunda fiziksel bir inme söz konusu değildir. Kur’ân’da Allah’ın arşa oturduğu birkaç yerde vurgulanır.

Arş, Allah’ın tahtı demektir. Taht da bir mekân değil midir? Mekândan münezzehlik meselesi kelâmcıların yorumudur. Kur’ân’a göre Allah, kendine özgü tahtındadır ama bunu bizim anladığımız manada bir mekân olarak düşünürsek yanılırız.