ABD Irak'tan asker çekecek mi? Hatta tamamıyla çekilmesi mümkün mü? ABD Başkanı George W. Bush ve ekibi, çekilmenin "yenilgiyi kabul etmek" anlamına geleceği kanısında ve bu yüzden "zafer kazanma" hedefini muhafaza etmeye çalışıyorlar. Ancak Bush'a destek giderek azalıyor ve etkisini kaybediyor. Sayıları giderek artan çekilme yanlılarıysa üçe ayrılıyor:

1) "Zaten işgal hataydı, zararın neresinden dönersek kârdır" diyenler.

2) "Girmemiz doğruydu ama Irak'taki direnişi kıramadık. Bir an önce devreden çıkmamız daha hayırlı olur" diyenler.

3) "Yapacağımızı yaptık, artık Iraklılar kendi başlarının çaresine bakabilirler" diyenler.

Ancak "bir an önce, tamamen" çekilmekte ısrar edenler şimdilik belirleyici değil. Başından beri Irak'ta daha fazla asker bulundurulmasını isteyen, bu yüzden Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'e savaş açmış olan Neo-conları (yeni-muhafazakârlar) da artık fazla önemseyen kalmadı.

Yani "asker sayısını azaltma" da ortayol bulunmuş durumda. Bir süredir ne kadar askerin ne zaman çekilmesi gerektiği tartışılıyor. "O kadar askeri öyle bir takvimde çekelim ki hem Irak'taki süreç tehlikeye girmesin, hem de gerek Amerikan halkı, gerekse dünya kamuoyu bize inansın" deniyor ama bu sihirli formül henüz bulunabilmiş değil.

İç savaş çıkar mı?
Atılacak adımların Irak ve bölgeye etkileri üzerine kafa yorulurken üç nokta öne çıkıyor:

Terör: ABD işgalinin en çok Ebu Musab el Zerkavi liderliğindeki El Kaidecilerin işine yaradığını savunanlar da var, çekilmenin Irak'ı El Kaide'ye terk etmek anlamına geleceğini ileri sürenler de.

İç savaş: Iraklıların kendi başlarına bırakılmaları durumunda Şiilerle Sünniler, Kürtlerle Araplar, Kürtlerle Türkmenler, laiklerle İslamcılar, hatta Şiiler'in ve Kürtler'in kendi aralarında çatışma ihtimalinin tırmanacağı kaygısı çok yaygın.

Bütünlük: ABD'nin devreden çıkması durumunda Güney'de Şiiler'in, ortada radikal İslamcıların şeriat düzenine (daha doğrusu düzenlerine) geçeceğinden, Kürtlerinse bunu bahane ederek kopacağından endişelenenler de var.

Kürtlerin bağımsızlığı
Ne var ki böylesi bir durumu temenni edenler de var. Kürt davasının Batı'daki önde gelen savunucularından, ABD'nin Hırvatistan eski Büyükelçisi Peter Galbraith New Yorker dergisine "Irak daha fazla bir arada tutulabilecek bir ülke değil. Sorulması gereken bunun uygun zamanının ne olduğu değil, buradan iki mi, üç mü devlet çıkacağı sorusudur. Ama er ya da geç bağımsız bir Kürdistan olacak" dedi. ABD'nin Irak Büyükelçisi Zalmay Khalilzad'ın da bunu çok iyi kavradığını ileri sürdü.

Galbraith Iraklı Kürt liderlere danışmanlık yapıyor ve onlar adına Irak'taki Anayasa pazarlıklarına da katıldı. Bu nedenle onun "Irak Anayasası bir ulusun inşasının temel metni olmaktan ziyade bir barış anlaşmasıdır" demesini de bir kenara not etmek iyi olur.

Türkiye'nin pozisyonu
Acı bir çelişkiyle yüzyüzeyiz. Ülke olarak ABD'nin Irak'ın işgaline karşı çıkmıştık, ama Amerikan askerlerinin çekilmesi durumunda doğabilecek kaostan en kötü şekilde etkilenecek ülkelerden biriyiz. Peki ne yapmalı? Yine işgale karşı çıkmalı ama tüm politikaları Irak Kürtlerinin aşırı güçlenmesi (ve bağımsız devlet olması) kaygısı temelinde inşa etmekten de vazgeçmeli. Şu iki ihtimale dikkat:

1) Şiiler'in aşırı güçlenmesinin bölgede bir "mezhepler savaşı"na yol açması;

2) Irak'ta iyice palazlanan radikal İslamcılığın çevre ülkelere açılım yapması;

Türkiye'nin enerjisini bu risklere de yoğunlaştırabilmesi için öncelikle kendi Kürt sorununu çözmesi gerekiyor.