Büyük Ortadoğu Projesi kapsamında ne zaman "ılımlı İslam" lafı edilse aklıma ister istemez Başbakan Erdoğan'ın toplantısında konuşma yaptığı Birlik Vakfı geliyor: Tescilli bir anti-komünizm ve sağcılık; muhafazakâr ama islamcı değil; ümmetçilikten çok uzak Türk milliyetçiliğine çok yakın; sosyal adaletçilikten ziyade serbest piyasacı... Özetle Birlik Vakfı için günümüzde Türk sağının en güçlü ve etkili kuruluşu, yani patronu demek yanlış olmaz.

İstanbul'un fethinin yıldönümünde 29 Mayıs 1985'de Birlik Vakfı'nı kuran 40 kişinin tümü üniversite yıllarında Milli Türk Talebe Birliği'nde çalışmıştı ve "MTTB ruhunu" yaşatmak istiyorlardı. Fakat Vakıf kısa süre içinde, dayanışma ağı olmanın dışında, düzenli kültürel faaliyetleriyle bir "düşünce kulübü", çok sayıda siyasetçi yetiştirmesi ve sağ partilerin politikalarının belirlenmesine dahil olmasıyla bir "baskı grubu" olarak sivrildi. Öte yandan düzenli olarak üniversite öğrencilerine burs vb. imkanlar sağlamasıyla İslami cemaatlerle rekabet etti ve devlete "inançlı, vatansever, kültürlü" kadrolar yetiştirmeyi sürdürdü.

1980'lerde Türk sağının en itibarlı kurumu milliyetçilik ağırlıklı Aydınlar Ocağı idi. Ama muhafazakâr yönü ağır basan Birlik Vakfı, İslami hareketin ülke çapında yükselişine paralel olarak güçlendi ve bir "marka" haline geldi.

Hem ANAP, hem RP
Birçok kilit ismi Turgut Özal'ın ANAP'ında uzun yıllar "muhafazakâr kanadı" oluştururken Vakfın bir kolu da RP'ye uzanmıştı. Örneğin Milliyetçi Çalışma Partisi ve Islahatçı Demokrasi Partisi'nin 1991 genel seçimlerine RP listelerinden girmesiyle sonuçlanan ittifak görüşmelerinde Vakıf önemli bir rol oynadı. RP'deki yenilikçi hareketin, başta lideri Tayyip Erdoğan olmak üzere birçok kadrosu Vakıfla ilişkiliydi. RP'den sonra kurulan Fazilet Partisi'nin ilk yönetimindeyse tam bir Birlik Vakfı tahakkümü göze çarpıyordu. "Milli Görüşçüler" uzun bir süre, partinin bu kişiler yüzünden İslamcı çizgiden saptığından yakındılar.

AKP'nin kuruluşunda da Birlik Vakfı merkezi bir rol oynadı. Nitekim Başbakan dışında tam dört bakan Vakfın kurucuları arasında yer alıyor. Bununla birlikte vakıfla AKP'nin her noktada birebir aynı şeyleri düşündüğü ve savunduğu söylenemez.