1) Mezhep farktan belirleyici mi?
Bati medyası, Irak'taki Sünni-Şii çatışmasının Şiiler eliyle tüm Ortadoğu'ya yayılacağını söylüyor ve bu görüş bölgede de taraftar buluyor. Irak'ta esas kapışma iktidar paylaşımı nedeniyle yaşanıyor. Şiileri İslam dışı gören Vahhabilik ve Selefılik gibi akımlar sayılmazsa Ortadoğu'da Sünni-Şii düşmanlığı o kadar güçlü değil. Hizbullah lideri Nasrallah'ın Sünni Arap ülkelerinde kahramanlaşması, rejimler ne derse desin halkların mezhep konusunu çok takmadığını gösteriyor.

2) Sorunun temelinde ne yatıyor?
Bir yanda Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri; karşı tarafta İran, Suriye, Hamas, Hizbullah, H Kaide ve diğer radikal hareketler. Ortalarda bir yerde de Türkiye. Saflaşmalar mezhep üzerinden değil ABD ve İsrail'e bakıştan kaynaklanıyor. Bu ülkelerin yanlış politikaları, bölgedeki müttefiklerini zayıflatıyor, radikal akımları da güçlendiriyor.

3) ABD "Ortadoğu'dan çekiliyorum" derse ne olur?
Amerikan politikalan yüzünden bölge halkları sorunlarını kendi başlarına çözme mekanizmalarına sahip olamadı. ABD'nin çekilmesi durumunda geri dönülmesi imkansız bir iç savaşın tüm bölgeyi kapsayacağı açıktır. Washington, İsrail'i saldırgan politikaları terk etmeye zorlamalı, ardından kalıcı bir barış için tüm gücünü seferber etmelidir.

4) Son kriz Büyük Ortadoğu Projesi'nin (BOP) iflasını mı gösteriyor?
BOP'un ana ekseninde bölge ülkelerinin demokratikleştirilmesi vardı. Yani silahın yerini sandık alacaktı. Ama şimdi ABD ve İsrail, güçlü halk desteğine sahip olan Hizbullah ve Hamas'ı silahla alt etmeye çalışıyorlar. Destekçileri de Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan gibi ülkelerdeki halktan kopuk rejimler.

5) Bölge halklarının geliştireceği yeni bir BOP'un zamanı geldi mi?
ABD ve İsrail'in yaratmak istediği "yeni Ortadoğu"nun tehlikeli olması eskisinin çok da matah olduğunu göstermez. Etnik, dinsel, mezhepsel ve devletlererası sorunların çözümü için temel hak ve özgürlüklerin geliştirilmesi, sivil toplumların güçlendirilmesi ve demokrasinin yerleştirilmesi kaçınılmaz. Varolan otoriter ve totaliter rejimler bunlan engellemek için ellerinden geleni yapıyorlar. Öte yandan demokratikleşmenin dayatmayla olamayacağına acı bir şekilde tanık olduk. "Yepyeni bir Ortadoğu"nun bu gerçeklerden hareketle tasarlanması gerekiyor.