Yaygın olarak yanlış bilinenlere bir örnek, IV. Murat ile ilgilidir. Hayatı boyunca tütün ve şarap içen bu padişahın, halkını kötülüklerden korumak için bu iki maddeye yasak getirdiği sanılır.

Doğrusu şudur: IV. Murat tahta çıktıktan bir süre sonra büyük deprem olmuş ve İstanbul halkı “bu padişah uğursuz geldi” diye konuşmaya başlamıştır. Casuslarından bunu öğrenen IV. Murat, basit bir tedbir alır, içki ve tütünü yasaklar, meyhaneler ve kahvehaneler toplanma ve sohbet yeri olmaktan çıkar.

***

Amerika’nın dünyaya saldığı ağır tütün yasağının nedenlerini düşünürken bu olayı hatırlamamak mümkün değil.

70’li yıllara gelene kadar küçük büyük bütün Amerikalar ağızlarında sürekli sigarayla yaşadılar. O dönemlerin bütün filmlerinde bu açık açık görülüyor. Sonra nedense sigaranın kendilerinin en büyük düşmanı olduğuna karar verdiler.

Amerikalılar dünyadan uzak yaşarlar, kolayca korkutulabilirler. Uzaylılar geliyor diye korkutuldular; uzaylılar gelmedi, bu kez komünistler geliyor diye korkutuldular. 70’li yıllarda da sigaranın köklerini kurutacağına inandırıldılar. Aynı yıllarda insanlar uyuşturucudan sokaklarda sapır sapır dökülürken onlar daha çok sigaradan korktular. Bu korkuyu en ağır şekliyle Avrupa’ya da ihraç ettiler.

***

Tabii ki sigara, sağlık üzerinde olumsuz etkileri olan keyif verici bir maddedir. Amerikalılar ve Avrupalılar, hafif uyuşturucuların sigaradan daha az zararlı olduğuna karar verdiler. Sigaranın zararları üzerine binlerce, on binlerce istatistik yayınlandı. Ama sigaranın da başka keyif verici maddeler gibi “makul” tüketiminin mümkün olabileceği bir yana atılıp, neredeyse dudağına sigara değdirenin günlerinin sayılı olduğu inancı yaygınlaştırıldı.

***

Dünyada sigaranın öldürdüğü insan sayısı, silahların öldürdüğüne kıyasla çok azdır. Ama insan yaşamını korumak için silahları yasaklamanın fikri bile kimsenin aklından geçmiyor.

Bizim gibi ülkelerde trafik kazalarında ölenlerin sayısı sigaranın öldürdüğünden az değil.

Yine az gelişmiş ülkelerde AIDS hastalığından insanlar ölüp duruyor fakat bu yüzden cinsel ilişkiye yasak getirmek de elbette ki kimsenin haddine değil.

Aşırı tüketmenin insan sağlığına zarar verdiği tek madde de herhalde sigara değil. Sağlık haberlerinde neredeyse her gün bir maddenin çok zararlı olduğunu okuyoruz, ama bu maddelerin herhangi birini kimse toplatmıyor, yasaklatmıyor.

***

Sigaranın zararlarını kimse inkâr edemez. Bunun için insanların toplu olarak bulundukları yerlerde sigara içilmemesi doğaldır.

18 yaşından küçüklere sigara satılmamalıdır. Okullar ve hastanelerde sigara içenlere hoşgörü gösterilmemelidir.

Ama bu yasakları olağanüstü yaymak, bütün kahvehane, kafe ve restoranlarda, hatta bunların açık bölümlerinde bile yasak uygulamak artık “zulüm” dür.

Örneğin İspanya’da bu iş zulme vardırılmadı, mekânlarla ilgili bir tercih olanağı bırakıldı ve sigara içilen-içilmeyen mekân uygulaması yapılıyor.

Kendi bedeni üzerindeki son söz insanın kendisine aittir.

Silah toplayamayan, trafikteki ölümleri önleyemeyen devletin sigara konusunu böyle zulme çevirmeye hakkı yoktur.