Kürt meselesini, Cumhuriyetin 80'inci yılında anlamaya çalışıyoruz. "Kürtler var mı yok mu" ile başladık, Son Kürt isyanının bütün acılarını yaşadık. Şimdi ise, bunca isyan, bunca ölüm, bunca şehidin ardından asıl meseleyi öğrenmeye çalışıyoruz.

* Gerçek hiçbir zaman tek boyutlu değildir ve gerçeğin ne olduğunu anlamak için birkaç boyutunu görebilecek cesaret gerekir. Üçüncü kitap, kısa bir süre önce çıktı ve büyük ilgi gördü. Emekli general Osman Pamukoğlu'nun yazdığı "Unutulanlar Dışında Yeni Bir Şey Yok." Bu kitap, Güneydoğu ve Kuzey Irak'ta en sıcak dönemde yaşananları, "bir askerin gözünden" anlatıyor.

* Asker; siyasi karar verici değil, tarihçi değil, sosyolog değil. Siyasi karar vericilerin doğrularını yanlışlarını tartışmadan görevini yapan bir insan. Son çeyrek yüzyılın bir "gerçeği" Diyarbakır Askeri Cezaevi'ydi, bir başka gerçeği de Hakkari dağlarında ölen, donan, yaralanan askerlerdir.

Kürtler...
* Birinci kitap bu yılın başında çıkmıştı, gazeteci Hasan Cemal, gazeteci gözüyle Kürt meselesinin birkaç boyutunu biraraya getirmişti. Bu kitabın adı "Kürtler". Hasan Cemal'in kitabını gerçeğin tek bir boyutuna takılmış olanlar sevmediler, başka boyutları görmek istemedikleri için de kitaptan rahatsız oldular.

* Bir kitap daha, geçen yılın sonunda yayınlandı. Yazarı Naci Kutlay, bu kitabın adı da "(21. Yüyıla Girerken) Kürtler". Bu kitap, bir Kürt aydınının gözüyle "Kürt kimliği"ni araştırıyor. Kendilerini nasıl görüyorlar, kendi tarihlerine nasıl bakıyorlar, kendi yanlışlarını nasıl tartışıyorlar? Bu soruların cevaplarını merak edenler için temel bir kitap. Kitabı okurken, Kürtlerin bazı kendi yanlışlarını eleştirmeden geçiştirdiklerini, 19'uncu yüzyılın sonu ve 20'nci yüzyılın başındaki "Kürt siyasetlerini" fazla tartışmak istemediklerini de görmek mümkün.

Bugünün sorunu
Kürt meselesi PKK ile başlamadı, İmparatorluğun son döneminde oluştu, Cumhuriyet'in ilk yıllarında bir karşılıklı güvensizlik olarak gelişti. Bugün ise bu meselenin iki önemli ayağı vardır: Biri Türkiye'de demokrasinin tam olarak işlemesinin sağlanması için köklü adımlar atılırken geçmiş korkulardan sıyrılmak. İkincisi ise Kuzey Irak'ta bağımsız bir Kürt devletine yönelik önemli adımlar atılırken meseleye serinkanlı bakabilmek. General Pamukoğlu'nun, gazeteci Hasan Cemal'in ve Kürt yazar Naci Kutlay'ın kitaplarını yan yana okumakla bu meselenin en önemli boyutlarını kavramak ve geleceğe sağlıklı bakabilmek için gerekli bilgi donanımını sağlamak mümkündür. Kafasında böyle bir mesele olan herkes için bu şarttır.