Aslında “ulusalcılık” kelimesi ve tanımı yeni değildir, 60’lı yıllarda “millicilik” olarak kullanılırdı. O dönemde, 27 Mayıs ihtilalinin ve dünyadaki sol rüzgârların etkisiyle Marksist, sosyalist sol dışında kendisini sol, sosyalist ülkeleri de müttefik olarak gören bir siyasi hareket ortaya çıkmıştı.

Türkiye’de bu hareketin belkemiğini Atatürkçülükten, CHP’den gelen bir kısım sivil ile 27 Mayıs’ın etkisiyle yeni bir devrim hayal eden asker ve emekli askerler oluşturuyordu.

Sosyalist solun bir kesimi, bu “asker-sivil aydınlar” ile ittifaka gitmeyi iktidara daha kısa vadede ulaşabilmenin yolu olarak gördü. Söz konusu kesimin ordu içinde güçlü örgütlenmeleri olduğu ve er ya da geç 27 Mayıs tarzı bir askeri müdahalede bulunacakları beklentisi sosyalist solun bahsettiğimiz kesimini bunlarla ilişkileri sıkılaştırmaya yöneltti.

Sosyalistlerin bu kesiminin iktidara en azından ilişebilmek için bir “kuvvet”e ihtiyacı vardı; adlarına “millici” denilen kesiminse bir “halk”a ihtiyacı vardı. Onlar da sosyalizmden gelen ve gençlerin ağırlıklı olduğu bu kesimi kolay bir “halk desteği” olarak bulmuş oldu.

“Asker-sivil aydın kesimi” sosyalist değildi; ama anti-emperyalistti, anti-Amerika ve anti-Avrupa görüşlere sahipti, Sovyetler Birliği’ni ve sosyalist bloku da bu düşmanlara karşı müttefik olarak görüyorlardı.
İç politikada ise dönemin Adalet Partisi hükümeti, emperyalizmin işbirlikçisi, tarikatlara ve irticaya taviz veren en büyük düşmandı...

SOL DARBE?..

“Millici” adı verilen hareketle işbirliği içindeki sosyalist hareketler, “millicileri” ürkütmemek, uzaklaştırmamak için farklı bir siyasi üslup kullanmaya başladı.

Örneğin “milliciler” o zaman da Kürt meselesine çok uzaktı ve soruna geleneksel kalıplarla bakıyordu, dolayısıyla onlarla ittifakı sürdürmek için Kürt meselesine girmemek gerekiyordu.

“Millici” hareket, bazı üst düzey komutanların desteğini alarak 9 Mart 1971 günü darbe girişiminde bulunma planı hazırladı. Ama darbe daha en başından önlendi ve meşhur 12 Mart 1971 muhtırası “emir komuta zinciri” içinde verilerek AP hükümeti düşürüldü.

Bu uzunca tarihi hikâyeyi anlattık, çünkü o günün “millici” bugünün “ulusalcı” kavramlarını bilmek için bunları da bilmek gerekiyor.

O günün “millicileri” de bugünün “ulusalcıları” da kendilerini “solcu” olarak görüyor. Kuşkusuz herkes kendisini dilediği kesimde görebilir, dilediği şekilde tanımlayabilir, aidiyetini ve fikir yapısını böyle anlatabilir.

Ancak aradan geçen uzun zaman ve tecrübeler içinde “solculuğu” tanımlayan birçok net tavır ortaya çıktı. Burada CHP’nin solculuğuna da kısaca değinmek gerekebilir.

SOL VE CHP

CHP tipik bir merkez partisi, devlet partisi olarak kurulmuş, ülkeyi öyle yönetmiştir. Atatürk’ün ileriye dönük demokrasi hedeflerini de gerçekleştirmiş ve bir yanını yukarda anlattığımız 60’lı yılların rüzgârları içinde kendisini “ortanın solu” olarak nitelemeye başlamıştır. Batı’da ortanın solu ya da sosyal demokrat siyasi hareketler, sosyalist hareketlerin bölünmesi ve bazı kesimlerinin merkeze yaklaşmasıyla ortaya çıkmıştır. CHP’nin solculuğunu tartışırken bunu da hatırlamak gerekiyor.

Bugünün “sol” anlayışı içinde çok açık kimi unsurlar bütün dünya solunda tartışılmaz kavramlar olarak yerini almıştır. Birkaçını sıralayalım:

n Sol devletçi değildir, devleti korumak üzerine kurulu hiçbir faaliyetin destekçisi olamaz tam tersine; insanı koruyan her türlü faaliyeti destekler.

n Sol, klasik anlamıyla milliyetçi değildir, kendi azınlıklarını ve dünyanın hiçbir insan topluluğunu düşman olarak görmez, onlardan korkmaz.

Sol, özgürlüklerin sonuna kadar savunucusudur; özgürlüklerin genişlemesinin getirebileceği “tehlikeler”den çekinmez, fikir özgürlüğünü ve her türlü özgürlüğü sonuna kadar savunur, farklı düşünceleri düşman olarak görmez.
Yukarıdaki unsurlar tartışılmaz. Ve hem her durumda bunların tersini savunmak; devleti, devletçiliği savunmak, dünyadan korkmak, her tarafta düşman görmek, günlük hayat pratiğinde radikal milliyetçilerle aynı tavrı almak ve hem de kendini solcu olarak nitelemek, artık dünyanın hiçbir yerinde mümkün değildir.