Kamuoyu araştırmalarıyla ilgili genel tepkimiz, diğer konularda olduğundan farklı değil. Gördüğümüz rakamlar kendi yorumumuza ve bulunduğumuz tarafın beklentisine uyuyorsa araştırmanın doğru olduğuna inanıyoruz, değilse inanmıyoruz.

Seçim araştırmaları, 90’lı yıllarda siyaset paramparça olduğu sırada ciddi bir erozyona uğradı. O sıralarda her taraf kendisine, en basit deyimiyle “sadık” bir kuruluş bulup, sürekli kendi lehine rakamlar açıklayıp dururdu. Bu araştırmaların, genel olarak tekrar itibar kazanması da zaman aldı.

***

Maalesef bu konuda da “Batı” demek zorundayız, çünkü Batı’da araştırma kuruluşlarını denetleyen kurumlar vardır. Ayrıca her araştırma sahibi, araştırmayı kimin için ve kimin kaynağıyla yaptığını da açıklamak zorundadır. Siyasi partilerin yaptırdıkları araştırmaları sadece parayı vermiş olan siyasi partiler açıklar.

Bir etik meselesi olan kamuoyu araştırmalarıyla ilgili kurallar bizde henüz kabul görmemiş olduğundan, elde olanla yetinmek, halkın nabzını bu araştırmalar üzerinden ve belli bir ölçüde ihtiyatla izlemeye çalışmak durumundayız.

***

Seçimler ya da bugünkü gibi referandum öncesinde böyle konulara girmek, rakamlardan hoşlanmayanların ağır suçlamalarına hedef olmaya yol açar. Ama yine de rakamları görmek, aktarmak zorundayız.

Geçen hafta içinde üç kamuoyu araştırması açıklandı. İkisi görece olarak birbirine yakın sonuçlar veriyordu, biri oldukça farklıydı. Açıklanma sırasına göre gidersek, önce SONAR’ın rakamlarını verelim: Hayır yüzde 50,87; Evet yüzde 49,13.

Aynı kuruluş geçen ayki araştırmasının “bugün seçim olsa” bölümünde CHP’yi AKP’nin 2 puan önünde birinci parti olarak göstermişti. Bu ağustos araştırmasının aynı bölümünde AKP tekrar CHP’nin 6 puan önüne geçmiş görünüyor. Bir ayda bu 8 puanlık yer değiştirmenin açıklanması gerekiyor.

GENAR’ın ağustos araştırmasında Evet’ler yüzde 56,2. Hayır’lar 43,8 görünüyor. Genar “bugün seçim olsa”da AKP’yi yüzde 41, CHP’yi yüzde 28 gösteriyor.

Ağustos araştırmasını dün açıklayan METROPOLL, Evet’leri yüzde 49,6, Hayır’ları yüzde 33,6 olarak veriyor. Ancak MetroPoll ilke olarak “kararsız, fikirsiz, sandığa gitmeyecek” oranlarını toplamlara eklemiyor. Biz eklediğimizde Evet’leri yüzde 59-60, Hayır’ları yüzde 40-41 buluyoruz.

“Bugün seçim olsa”da MetroPoll AKP’yi yüzde 43,5, CHP’yi yüzde 24,5 olarak gösteriyor. Yine kararsız ve oy kullanmayacakları biz eklersek yüzde 50 ve 29 oranlarını buluyoruz.

***

Bu sayıları herkes kendisine göre yorumlayabilir, alıştığımız gibi beğenmediğini “taraflı” beğendiğini “tarafsız” ilan edebilir. Ama üçüne bir arada bakıp biraz düşündüğümüzde Hayır’ların Evet’lerin önünde olması kolay görünmüyor.

Bu arada CHP’nin birinci parti olması ya da AKP’ye çok yakın oranlara ulaşması, AKP’nin ise “bugün seçim olsa” yüzde 50 oy oranına ulaşması da kolay görünmüyor.