Tansu Çiller ne olduğunu bilmeden, anlamadan “Bask modeli” demiş, sonra da hemen çark etmişti.

Kürt meselesini konuşmaya başladığımızdan beri hep “model” kelimesi ile karşılaşıyoruz.

Dünyada model çok; İrlanda var, Bask var, Katalonya var, Korsika var, İskoçya var. Bu ülkeler o modelleri kendi özgün koşulları içinde bulmuş, hayata geçirmişlerdir.

Kürt meselesini konuşanlar kuşkusuz İngiltere’de, İspanya’da, Fransa’da ne yapıldığını bileceklerdir.

Ama Türkiye, kendi özgün modelini bulmak durumundadır.

Unutulmamalıdır ki yukarıda sayılan ülkelerde de o “model”lere kolay gelinmemiştir.

***

Kürt meselesinde biz halen “demokrasi” aşamasındayız.

Bulunduğumuz aşama, bu ülkede yaşayan herkes için en geniş, en uygar demokratik koşulların sağlanması gereken aşamadır.

Bunlar tamamlanmadığı, eksiklikler var olduğu sürece de “model” tartışmaları zihin idmanı olmaktan öteye geçemez.

En geniş demokratik hakları ülkenin bölünmesinin altyapısı gibi gören anlayışlar halen engelleme işlevlerini yerine getiriyor.

Türk halkı, devamlı sıcak tutulan “aman bölünürüz” korkutmasıyla demokrasiden uzak tutuldu, giderek demokratik hakların gelişmesine kuşkuyla bakar oldu.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda da korkuları, kuşkuları olanlar; korkuları nedeniyle gelişmeye, laik demokrasiye uzak duranlar bulunuyordu. Buna rağmen Cumhuriyeti kuranlar özgün bir model yarattılar ve Türkiye’yi Müslüman dünyanın tek laik demokratik ülkesi olarak var ettiler.

Yirmi birinci yüzyılda da Türkiye’nin güvencelerini sağlayacak, ülkede yaşayan her vatandaşı mutlu edecek modeli bulacağımızdan kimsenin kuşkusu olmamalıdır.

***

Ama şu anda halen demokrasinin hazmı aşamasında olduğumuzu da bilmek gerekiyor.

TRT Şeş ile demokrasinin “gelmiş” olmadığını, ülkenin Güneydoğusunda halen hemen herkesin Roj TV izlediğini bilmemiz gerekiyor.

Danimarka’nın Roj TV’nin yayını durdurmasını çözüm sandığımız sürece de TRT Şeş ile “yayın dili” sorunun halledilmiş olduğu yanlışında takılı kalırız.

Dil ve yayın özgürlüğü adımlarına herkes için en geniş demokratik haklar, özgürlükler süreciyle devam edildiği takdirde sağlanacak gelişme diğer sorunlara daha farklı bakmamızı sağlayacaktır. Modellere takılı kalmak yerine “en geniş demokrasi” üzerinde uzlaşma sağlayarak çok daha hızlı adımlar atabiliriz.