“İnsanı en çok insan kılan düşüncedir” diye yazmış Mehmet Eroğlu. “Düşünüyorum öyleyse varım” sözünü biraz daha geliştirmiş.

Eroğlu’ndan “insan” hakkında başka cümleler:

- İnsanın kendi gerçeğinin çıplak haline katlanması olanaksızdır...

- İnsan, “daha çok insan” olmak isteyen birisine, sevmese de saygı duymak zorundadır...

- İnsanlar ikiye ayrılır: Geçmişinden kopabilenler ve bunu asla başaramayanlar...

Bu cümleleri Mehmet Eroğlu’nun romanlarından alınmış yüzlerce cümleden oluşan bir kitaptan (Mehmet Eroğlu, Edebi Aforizmalar, Agora Kitaplığı) aktardık.

Böyle cümleler, taşıdıkları kesinlik dolayısıyla belli bir durum için doğru başka bir durum içinse yanlış olabilirler, ama her zaman zihin ve ruh açıcı olarak fayda sağlarlar.

“İyi insanların başı her zaman derttedir” cümlesindeki kesin yargı için de böyle düşünebiliriz.

“İnsan” hakkında kafa yoranların ve konuşanların sayısının insan sayısına eşit olduğunu söylersek pek de yanlış olmaz. İnsan hakkında ne kadar olumlu nitelik bulunur, olumlu söz söylenebilirse, bir o kadar da olumsuz nitelik bulup olumsuz söz söylemek mümkündür.

***

James Anthony Froude demiş ki:

“Yabanıl hayvanlar hiçbir zaman zevk için öldürmez. Başkalarına işkence etmekten, onları öldürmekten zevk alan tek yaratık insandır.”

Doğru mu? Doğru.

Mark Twain de demiş ki:

“İnsan, yüzü kızaran tek hayvandır; ya da buna gerek duyan tek hayvan.” Yani “utanma” duygusuna sahip olan, yaptığının yanlış olduğunu bilme yeteneğine sahip olan tek hayvan da insan oluyor. Herhalde bu da doğrudur. Peki yanlış yaptığını bile bile yanlış yapmaya devam edenler, aynaya bakınca utanmayanlar, hatta yanlış yapmaktan memnun bile olanlar?..

***

Hayatın bütün alanlarına yayılan bu sözlerden daha çok okumak isteyenler için: Sözün Özü, Eski Çağlardan Günümüze Ünlü Yazarlar ve Düşünürlerden Özlü Sözler / Derleyen ve Çeviren Celal Üster. (Can Yayınları)

İnsanın sürekli özlemi olan “mutluluk” konusunda Franz Kafka şöyle demiş:

“Bastığın yerin iki ayağının kapladığından daha büyük olamayacağını anlamaktır mutluluk.”

Mutluluk meselesini abartmamak gerektiğini söylüyor herhalde, ama “Kafesin biri, bir kuş aramaya çıktı” derken söylediği, aklımıza bu sözün getirdiği her şey olmalı.

“Franz Kafka’dan Aforizmalar”ı Osman Çakmakçı çevirmiş, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları yayınlamış.

Son olarak Mehmet Eroğlu’ndan “ölüm” le ilgili iki cümle:

“Ölüm, sabahı olmayan bir uykudan ibarettir...” “En mutlak, en saf yalnızlık ölümdür...”