Demokratik seçimlerin yapılmaya başladığı son 60 yılda seçim sistemi sürekli olarak değişti. Bu değişikliklerde bazen iktidar partilerinin kendileri için daha avantajlı durum yaratma çabaları etkili oldu.

Her seçim sisteminin sakıncası vardır. Siyaset bilimcileri hiçbir seçim sisteminin "mükemmel" olmadığını, ancak her ülkenin kendine uygun bir sistem seçebileceğini okullarda anlatır.

* Yürürlükteki seçim sisteminin mantığı, Meclis'e sadece büyük partilerin girebilmesi, dolayısıyla "güçlü" tek parti hükümetlerinin kurulması üzerinedir.

Ancak bu sistemde de, özellikle yüzde 10'luk baraj nedeniyle çok fazla sayıda seçmenin Meclis'te temsil edilmemesi sorunu ortaya çıkıyor.

Şu anda hem hükümet partisi AKP hem de muhalefet partisi CHP, toplumdan aldıkları desteğin çok üzerindeki oranlarda Meclis'te.

Bu bakımlardan, önceki seçim tartışmalarında zaman zaman ortaya atılan "dar bölge iki tur" sistemi üzerinde daha ciddiyetle durulması gerekiyor.

Bu sistemde "dar bölge" ile öncelikle nüfus ve seçmen sayısı ile seçilen sayısı arasında daha adil bir denge kurmak mümkündür. Bugünkü sistemde ise bir milletvekilinin 30 bin oyla, bir başkasının 8 bin oyla seçilmesi gibi çarpıklıklar var. "Dar bölge" ile bu dengesizlikler gideriliyor.

Tek sorun baraj değil
"Dar bölge"nin bir başka avantajı, aday olan ve seçilen kişilerin kendi bölgelerinin sorunlarıyla gerçek biçimde ilgilenmeleri. Milletvekili ile seçmen arasında çok daha doğrudan ilişki kurulabiliyor...

* Seçimin "iki turlu" olması, yani birinci turda bütün partilerin bütün bölgelerde seçime girmeleri, ikinci turda da en çok oy alan iki partinin seçime girmesi ise seçmenlere "ikinci tercih" imkânı getiriyor.

"İki tur" sisteminde çok farklı siyasi partilerin yerel düzeyde işbirliği yapmak zorunda olmaları, seçim kampanyalarının "yıkıcı" temalar üzerine kurulmasının da önüne geçiyor. Örneğin A partisi 100 bölgede ilk iki arasına, B partisi ise diğer 100 bölgede ilk iki arasında girebilmişse bu iki partinin ikinci turda işbirliğine gitmeleri ve önde oldukları bölgelerde birbirlerini desteklemeleri zorunlu oluyor. Bu da seçmene yeni bir tercih imkânı getiriyor; ilk turda oy verdiği partinin ikinci turda işbirliği yaptığı partiyi beğenmeyen bir seçmen gidip üçüncü partiye oy verme imkânına sahip.

* "Dar bölge iki tur" sisteminde seçmen iki kez oy kullanabildiği için "Meclis'e yansımamış oylar"dan da söz edilemeyecektir.

Seçim sistemi yeniden tartışılırken, sadece baraj konusuna takılıp kalmamak, sistemin tümünü tartışmak gerekiyor.