Her seçimin ardından önce galipler ve mağluplar aranır. 29 Mart gününün galibi DTP’dir. DTP, Kürt kökenli vatandaşların temsilcisi olduğunu tescil ettirmiştir.

* İktidar partisi AKP, “iktidarı bırak” aşamasına gelmemiş bir uyarı aldı.

* CHP, “Türkiye partisi” olamadığını bir kez daha gösterdi ve ancak çeşitli nedenlerle AKP karşıtı havanın etkili olduğu şehirlerde oyunu artırdı.

* MHP durumunu korudu, Orta Anadolu’yu neredeyse tümüyle AKP’ye terk ederken biraz Batı’ya doğru ilerledi.

Manzaranın tümüne bakıldığında, ana hatlarıyla 2004 yerel seçiminden çok farklı bir görüntü yok. Partilerin seçmen desteği de aynı civarda. Adayların kişisel etkisi ana oranları birkaç puan artırmış ya da indirmiş.

AKP’ye uyarılar

AKP 2007 genel seçiminde 2004 yerel seçimine göre oylarını artırmıştı. İki seçim arasında yaşananları hatırlayalım: Cumhurbaşkanı seçiminde kriz çıktı, e-muhtıra verildi, AKP hakkında kapatma davası açıldı. Bunların etkisi de AKP’nin oyunu biraz daha artırması oldu.

Sonuç açık: 2004’ten sonra yaşanan siyasi kriz ve siyasete “dışardan” müdahaleler AKP’nin işine yaramıştı. Şimdi o “tepki” oyları geri çekildi.

Bu, AKP için ciddi bir uyarıdır. Halk AKP’yi aşağıya indirme yolunda bir irade beyanında bulunmamıştır, ama “krizler”den hoşlanmadığının açık işaretini de vermiştir.

Kriz, sanayileşme ve şehirleşmenin yüksek olduğu bölgelerde daha fazla hissedilmektedir. Ve dünkü sonuçlar AKP’nin bu kesimde sorunu olduğunu ortaya koymuştur.

İstanbul’da Kılıçdaroğlu’nun, Ankara’da Karayalçın’ın gösterdiği başarı ise, Türk halkının yolsuzluklar konusuna sanıldığından daha fazla duyarlı olduğunun göstergesidir.

Bu etkiler AKP’nin Batı sahillerinden “itilmesine” yol açmıştır. Laiklik konusunun da hâlâ önemli olduğunun kanıtı ve AKP için bu konudaki çok ciddi bir uyarı da İzmir’den gelmiştir.

CHP Batı’nın partisi

CHP Güneydoğu’da, Doğu’da, Orta Anadolu’da yok ve bu seçimde de “Batı’nın partisi” olarak kaldı.

İstanbul, Ankara ve Antalya adayları sayesinde sağladığı ilerlemeye ve Trakya’yı geri almasına rağmen “iktidar seçeneği” görüntüsü vermiyor.

Özellikle ekonomik kriz koşullarında CHP’ye yönelmesi gereken oyların bir bölümü de MHP’ye gitmiştir.

CHP, lehine bütün koşullara rağmen, tutarlı bir sosyal demokrat politika oluşturamadığı sürece yerinde sayacağını bu seçimde de görmüştür. Herhalde görmüştür. Seçmen bunu söylerken, CHP’ye “hâlâ toparlanma, yenilenme şansın var” da demektedir.

DTP’nin sorumluluğu

Güneydoğu’nun neredeyse tümünde “egemenliğini” ilan eden DTP’ye seçmen yeni sorumluluk yüklemiştir. Partisine sadakatini göstererek “uyaran” seçmenin beklentisini DTP daha açık görmek durumundadır.

“Dini referans” yerine açık olarak “etnik kimlik referansı”nı tercih eden vatandaşların beklentisi, DTP’nin “barış”a katkısının yollarını çok daha duyarlı olarak araştırma sorumluluğunu üstlenmesidir.

Eğer seçmenin kendisini “kavga” için desteklediğini düşünürse DTP’nin durumu her açıdan zorlaşacaktır.

Tabii DTP’nin “temsil” konumunun tescil edilmesi, diğer bütün siyasi partilere DTP ile ilişkiler konusunda bir “uyarı”dır.

MHP Batı’ya

Aynı toplumsal tabana seslenen AKP ile MHP arasındaki rekabette Orta Anadolu’da kaybeden MHP oldu. Buna karşılık MHP’nin biraz daha Batı’ya ilerlemesi ve bazı önemli şehirlerde “sürpriz” yapması başarıdır.

Ankara adayıyla sağladığı gelişme de kuşkusuz seçmenin MHP’ye yeni bir işareti olarak görülmelidir.

Adayların önemi

Seçim kampanyasının genel seçim havasında geçmesinin, adayların liderler tarafından neredeyse gizlenmesinin büyük bir etkisi olmadı.

Antalya, Eskişehir, Şanlıurfa, Adana, İstanbul, Ankara’daki adayların parti ve liderlerin ötesinde bir etkinlik göstermeleri 29 Mart’ta Türk halkının bir “yerel seçim” yapıldığının bilincinde olduğunu gösterdi.

Adayları aslında tek başlarına seçen liderler arasında Baykal’ın Erdoğan’a göre daha isabetli tercihler yapmış olduğu da ortaya çıktı.

Türk halkı yine yaptığı “mantıklı” seçimlerle, bütün siyasetçileri, partileri uyarmıştır. Siyasetçiler de bu uyarıları algılarsa sandık görevini yapmış demektir.