Türkiye etkili cumhurbaşkanlarına alışmıştır. Başkanlık sistemi yoktur, yetkiler çok geniş değildir, ancak Anayasa cumhurbaşkanına belli görevler vermektedir.

Atatürk, İnönü, Bayar, Gürsel, Evren, Özal ve Demirel hep önemli sorunlarda etkili olmuş cumhurbaşkanlarıydı. Gürsel'in dönemi biraz daha farklı özellikler taşıyordu.

İki cumhurbaşkanı ise, Sunay ve Korutürk kendi dönemlerinde yaşanan olaylarda etkin rol oynayamamış ve gelişmelere uzaktan bakar durumda kalmışlardı.

Ahmet Necdet Sezer de bugüne kadar izlediği çizgide aynı yolu tercih etmiş görünmektedir. Irak savaşında, Kıbrıs gelişmelerinde ve son imam hatipler krizinde "çorbada tuzu" olmamıştır. Bütün bu konularda hangi görüşlere sahip olduğu ya karine ile çıkarılmakta ya da uzun cümleler yorumlanmaktadır.

* Cumhurbaşkanı'nın, devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetme görevi bulunmaktadır.

Son imam hatip krizinde devlet organ ve kurumları arasında şiddetli uyumsuzluk ortaya çıkmıştır. İktidar partisi ve onun Meclis çoğunluğu inatlaşma havasında yoluna devam etmekte, üniversite tepki göstermekte, kamuoyu rahatsızlığını yansıtmakta, Silahlı Kuvvetler bildiri yayınlamaktadır.

Bu olup bitenlerin hiçbir tarafında Çankaya görünmemektedir.

"Hukuki denetim"le yetinilirse
Cumhurbaşkanı Sezer bazı yasaları haklı olarak Meclis'e iade etmiş, daha sonra aynen gelen bazı yasaları da onaylamak zorunda kalmıştır.

TRT Genel Müdürlüğü'ne yapılan atamayı uzun süre bekletmiş, anlaşıldığına göre itiraz etmiş ama sonunda atamayı onaylamıştır.

Cumhurbaşkanı'nın bütün "faaliyeti"ni bu "mekanik" bir hukuki denetim düzeyine indirgenmesinin sonucu, Ankara'daki siyasi dengenin değişmesidir.

Çankaya imam hatipler meselesine de daha önceden girebilir, belli bir uzlaşma için çaba gösterebilirdi.

Dün sabah Meclis'te kabul edilen yasa Cumhurbaşkanı'nın önüne gidecek ve böylece "hukuki denetim"e çıkacaktır.

Sezer'in bu yasayı geri göndermesi beklenmektedir. AKP hükümetinin tavrından anlaşıldığına göre Meclis çoğunluğu yasayı aynen kabul edecek ve tekrar Çankaya'ya gönderecektir. Bu arada Çankaya'nın etkili bir şekilde devreye girmesini ve bir uzlaşma yolunu zorlamasını bekleyenler vardır. Bugüne kadarki örnekler Sezer'in böyle bir girişimde bulunmasının güç olduğunu göstermektedir.

Çankaya Köşkü'nün bir "rutin mesai" merkezi ve "hukuki denetim" mercii olmaya devam etmesinin ülkeye olan faydası da çok tartışmalıdır.