Referanduma sunulmuş olan metinde Meclis şu ana kadar henüz bir değişiklik yapamamış olduğu için 5 gün sonra sandığa gidecek olanlar üç konuda evet ya da hayır diyecek:

1- 11’inci Cumhurbaşkanı’nın halk tarafından seçilmesi.

2- Meclis’in bütün oturumlarının 184 üye ile açılabilmesi.

3- Milletvekili seçimlerinin bundan böyle 5 değil 4 yılda bir yapılması.

***

Bu referandumun konusu asıl anayasa değişikliği, yani anayasanın tümüyle değişmesi faaliyeti ile karıştığından, pazar günü ne için oy kullanılacağı meselesi de karıştı.

Çünkü henüz halka ne için oy kullanacağı söylenmedi.

Başbakan bile “evet deyin” derken neye evet denmesini istediğini söylemedi.

Bu oylamanın birinci maddesindeki “11’inci Cumhurbaşkanı” ifadesi yürürlükteki anayasaya göre Meclis tarafından seçilmiş olan Abdullah Gül’ün durumuyla ilgili bir hukuki tartışma yarattığı için halen Meclis buradaki “11’inci” ifadesini çıkarmaya çalışıyor.

***

Pazar günü oy kullanacak olanların bilmesi gerekenlerin özeti bu.

Ancak bu oylamanın kendisine ilişkin soru işaretleri de giderilmiş değil.

Öncelikle kapsamlı bir “yeni anayasa” çalışması var ve herhalde bu çalışma önümüzdeki yıl içinde tamamlanacak. Dolayısıyla 21 Ekim’de yapılacak referandumun bir geçerliliği de olmayacak.

Bu, hukuki ve anayasal durum. Bunun ötesinde ise “siyasi” bir durum var. O da Başbakan’ın defalarca işaret etmesinden anlaşıldığı üzere, AKP bu oylamayı “kendisi için” bir referandum olarak görüyor. O yüzden AKP örgütü sandığa giden vatandaş sayısını ve evet oranını artırmak için çaba gösterecektir.

Bu referandumun gereksiz olduğunu savunan muhalefet partileri de büyük olasılıkla “hayır” deyin ya da “sandığa gitmeyin” telkiniyle oylama sonucunun AKP için bir siyasi avantaj sağlamasına engel olmaya çalışacaktır.

***

Yasal olarak referandumlarda da genel ve yerel seçimlerde olduğu gibi her vatandaşın oyunu kullanması zorunludur, oyunu kullanmayanlar için para cezası vardır.

Gerçi bu ceza uygulanmıyor.

Ama boykota çağırmak da suça çağrı niteliğindedir.

Muhalefet boykota çağırmak yerine boş oy atmayı ya da zarfın içine hem evet hem de hayır pusulası konulmasını önerebilir.

Ne olursa olsun, bu referandumda çıkacak sonuç, her durumda “siyasi” olarak kullanılacaktır.