Yaser Arafat hakkında çok şey söylendi, bundan sonra da söylenecektir. İsrail'in "dezenformasyon" sistemleri de durmaksızın çalışmaya devam edecektir.

Ne söylenirse söylensin, Yaser Arafat yirminci yüzyılın en önemli siyasi kişilerinden biri olarak tarihe geçmiştir.

* Filistin'de neler olduğunu dünyaya öğreten kişi Arafat'tır. Onun Filistin direnişinin başına geçmesinden itibaren dünya, Ortadoğu'nun en hassas bölgelerinde neler olduğunu öğrenmiştir. Filistin davasını dünyaya tanıttığı gibi, bu davanın bir "Filistin Devleti" ile sonuçlanması için de son aşamaya kadar uğraşmış ve bunu başarmıştır.

Bilinmezlerin eşiğinde
İsrail'deki Şaron yönetimi bir süredir şunu tekrarlayıp durmaktadır:

"Arafat Ortadoğu barışının önündeki en büyük engeldir."

Şimdi Arafat ölmüştür. Yerine tek bir kişinin gelmesi güçtür. Arafat hem El Fetih'in hem Filistin Kurtuluş Örgütü'nün başkanlığını elinde tutuyordu, hem de Filistin Devlet Başkanıydı. Artık bu görevleri farklı kişiler yapacaktır. Bu yeni durum, kolektif yönetimlere, demokratik işbirliği sistemlerine fazla alışkın ve yatkın olmayan Ortadoğulular için çok sayıda bilinmezi getirmektedir.

* İsrail, dört yıldır en savaşçı çizgiyi izlerken, Filistin tarafında da İslamcı örgütlerin gelişmelerine, daha etkin olmalarına yol açtı.

* Arafat, farklı eğilim ve siyasi görüşlere sahip olan direniş örgütlerini Filistin Kurtuluş Örgütü çatısı altında toplamayı ve hareketin koordinasyonunu sağlamayı başarmıştı.

Barışı gerçekten isteyen var mı?
* İsrail'de Şaron yönetimi uzlaşma ve anlaşma istememektedir. Filistin'de Hamas ve Hizbullah barış değil savaş için vardır.

* Arafat'ın ölümünü İsrailli radikaller bir fırsat olarak, Filistinlileri en sert savaşla "yola getirmek" fırsatı olarak görebilirler. Eğer Şaron bu yolda devam ederse, Filistin tarafında radikal İslamcılar daha da güçlenecek, barış yolları biraz daha uzaklaşacaktır.

Ortadoğu'da barışın kilidi Filistin'dir. Bu kilit açılmadıkça, hatta Şaron ve radikal İslamcılar tarafından biraz daha sıkılaştırıldıkça bunun sonuçları Afganistan'da da Pakistan'da da Türkiye'de de görülecektir.

Arafat olmayınca, barış yollarının açılacağı yolunda bir iyimserlik taşımak zordur. Kötümser olmak için ise çok fazla neden vardır.