Önemli bir kamu kuruluşunun yetkilisi, önümüzdeki dönemde yapacaklarıyla ilgili bilgi veriyor, yeni konut alanlarında yeşil alanlar, çocuk bahçeleri olacağını anlatıyor, sonra bir an duraklıyor, “affedersiniz, hayvanat bahçesi de olacak” diyor.

Özür diliyor çünkü “hayvanat” gibi “kötü” bir kelime kullanmak durumunda kaldı.

Hayvanat bahçeleri kurulacağı için hayvanlardan özür diliyor olamayacağına göre...

***
“Hayvan” kelimesinde bir olumsuzluk olduğunu düşünmek ya da zihnine böyle bir algının işlemiş olması fazla şaşırtıcı da değildir aslında.

Aynı durumun en sık görülen örneği “kadın” kelimesinin kullanımında karşımıza çıkar. Bazıları asla “kadın” diyemez, “hanım” der. Bunlar, “kadın” kelimesinin bir olumsuzluk içerdiği fikriyle büyümüş olanlardır. Onlara göre “hanım” denilirse “kadın” daki olumsuzluğun yerini “ev hanımı” kavramı alır ki, böylece ortada hiçbir cinsel vurgu da kalmamış olur.

“Ev hanımı” kavramı bir kere saygı gösterilmesi zorunlu olan bir konumu ifade eder kadının çocuk büyüttüğünü, kocasına baktığını hatırlatır ve bu durumda da saygı durumu en yüksek seviyede yer alır.

***
“Kadın-hanım” ayrımında biraz daha ileri gidildiğinde de “kız” kelimesinin tek başına kullanılması zorlaşıyor ve ortaya “kız-ev kızı” ayrımı çıkıyor.

Çağın oldukça gerisinde kalmış ve dini yobazlıkların da en kuvvetli şekilde besledikleri bu “aşağılama” alışkanlıklarından kurtulmak kolay değil.

Küçük pencerelerden dünyaya korkuyla bakan bir toplumun ruh halinde “aşağıdakiler” olması kaçınılmazdır. “Aşağıdakiler” le ilgili korkular da aynı ruh halinin tamamlayıcı unsurudur.

***
Geçen hafta ortaya çıkan “Ramazan Bayramı mı Şeker Bayramı mı” tartışmasında da durum aslında farklı değil.

“Şeker” kelimesinin kullanılmasının bir tür “küçültme” içerdiğini düşünmekle, “kadın” diyemeyip “hanım” demek, “hayvan” kelimesinin aşağılama ve kötülük ifade ettiğini düşünmek arasında bir fark yok.

Hayvanlar affedersiniz, sizi aşağı gören, “hayvan” demenin bile bir olumsuzluk olduğunu düşünen ilkel bir “insan” anlayışı hâlâ yaşıyor.

*****
* Bayramınız kutlu olsun. İsteyenin Şeker Bayramı, isteyenin Ramazan Bayramı, isteyenin Fıtr Bayramı kutlu olsun. Herkesin bayramı kutlu olsun.