Ya da iş yerinizde sizinle aynı ya da daha üst aşamada bir görevde olan bazıları, sizde büyük bir şaşkınlık uyandırdı mı?
Onlara bakıp "Bu cahillik, kendini bilmezlik nasıl fark edilmez?" diye iç geçirdiniz mi?

"Burası Türkiye" deyip geçemediğiniz şaşkınlıklarınız da oldu biliyorum... Son dönem de daha da arttı, çok eminim. Hele ki sosyal medyada aktifseniz, ne oturaklı abilerin/ablaların nasıl da balon olduğunu çoktan fark ettiniz.

Ama tüm bu hallerin bilimsel bir açıklaması olduğunu bilmelisiniz... Nasıl mı? Açayım...


CEHALET GÜVEN ARTIRIR

Justin Kruger ve David Dunning adlı iki ABD'li bu hissi çok yaşamış olacak ki, iki psikiyatri uzmanı, 10 yıl kadar önce bir teori ortaya attı: "Cehalet, gerçek bilginin aksine, bireyin kendine olan güvenini artırır."
Ve bunun üzerine bir araştırma başlatıldı.


NİTELİKSİZ İNSAN 'ABARTIR'

Fizyolojik ve zihinsel alanda yapılan çeşitli incelemelerin sonucunda şu bulgulara ulaşıldı:
* Niteliksiz insanlar ne ölçüde niteliksiz olduklarını fark edemezler.
* Niteliksiz insanlar, niteliklerini abartma eğilimindedir.
* Niteliksiz insanlar, gerçekten nitelikli insanların niteliklerini görüp anlamaktan da acizdirler.
* Eğer nitelikleri, belli bir eğitimle artırılırsa, aynı niteliksiz insanlar, niteliksizliklerinin farkına varmaya başlarlar.

SINAVIN NASIL GEÇTİ?

Bitmedi... Cornell Üniversitesi'ndeki öğrenciler arasında bir test yapıldı ve klasik "Nasıl geçti?" sorusuna öğrencilerden yanıtlar istendi...

Soruların yüzde 10'una bile yanıt veremeyenlerin kendilerine güvenleri müthişti. Onların "testin yüzde 60'ına doğru yanıt verdiklerini" düşündükleri; hatta "iyi günlerinde olmaları halinde yüzde 70 başarıya bile ulaşabileceklerine inandıkları" ortaya çıktı.
Soruların yüzde 90'ından fazlasını doğru yanıtlayanlar ise en alçakgönüllü deneklerdi; soruların yüzde 70'ine doğru yanıt verdiklerini düşünüyorlardı.


HADDİNİ BİLMEYENİN GİRİŞKENLİĞİ

Ben hala bu araştırmanın Türkiye'de yapılmamış olmasına şaşıyorum ama... Neyse...

Tüm bu sonuçlar bir araya getirildi ve Dunning-Kruger Sendromu'nun metni yazıldı:

* İşinde çok iyi olduğuna yürekten inanan ‘yetersiz' kişi, kendini ve yaptıklarını övmekten, her işte öne çıkmaktan ve aslında yapamayacağı işlere talip olmaktan hiçbir rahatsızlık duymaz! Aksine her şeyin hakkı olduğunu düşünür!

* Ancak bu ‘cahillik ve haddini bilmeme' karışımı mesleki açıdan müthiş bir itici güç oluşturur.

* ‘Eksiler' kariyer açısından ‘artıya dönüşür'. Sonuçta, ‘kifayetsiz muhterisler' her zaman ve her yerde daha hızlı yükselirler!



MÜTEVAZILIĞIN ANLAMI YOK BİLESİNİZ

Bu arada, gerçekten bilgili ve yetenekli insanlar çalışma hayatında ‘fazla alçakgönüllü' davranarak öne çıkmaz, yüksek görevlere kendiliklerinden talip olmaz, kıymetlerinin bilinmesini beklerler...
Tabii beklerken kırılır, kendilerini daha da geriye çekerler...
Muhtemelen üstleri tarafından da ‘ihtiras eksikliği' ile suçlanırlar...

AKILLILAR KUŞKULUYKEN...

"Siz de çevrenize şöyle bir bakın" diyeceğim ama eminim bu satırları okurken bile aklınızdan bir dolu yüz, bir dolu isim geçti...

Bence Dunning ile Kruger'in, bu çalışmalarıyla 2000'de, Nobel yerine Harvard Üniversitesi'nin Ig Nobel'ini alma nedeni "cahil olmamalarıydı".

Gönlümün Nobelini bu ikiliye vererek yazımı Bertrand Russel'in bir sözüyle bitiriyorum:"Dünyanın sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken aptalların küstahça kendilerinden emin olmalarıdır".

***
Her köşe yazarının 'zamansız' yazıları olmalı; ihtiyaç anında çıkarılmalı... Bi Çetin Altan olunamasa (malum 30 yıl önceki yazı bile okunuyor)bile yıllar yılı geçerliliğini yitirmemeli... Bu yazı belki 5 yıllıktır ama bence daha çok altı ısıtılır!