İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Başkanı Prof. Dr. KÂmil Adalet:

Ablasyon işlemiyle, kalbin kritik yerlerini ısıtarak veya soğutarak iyileştirebiliyoruz...

Bazılarında kalpte ritm bozulur ve bir daha asla düzelmez. Böyle üç aylık bir bebek vardı. Dakikada 110 atması gereken kalbi, sürekli olarak 210 atıyordu. Bu 100 metre koşucusunun aynı hızla maraton koşması gibi bir şey. Doğal olarak bebeğin kalbi üç ayda yorulmuş, büyümeye başlamıştı, ölebilirdi. Bu işlemi yaptık. Şimdi 18 yaşında genç bir kız. Nişanlandı bile...

Hocam, dünkü konuşmamızda, “İlk belirti kalp krizi sonrası ani ölüm olabilir” dediniz...

Evet. İlk belirti kalp krizi, yani enfarktüs olabilir. Ama onun dışında en sık görülen belirti, göğüs ağrısıdır. Çoğu kez istirahatte yoktur, eforla başlar. Bazılarında bu ağrı vardır ama aldırmaz. Sonra uykuda aniden ölebilir.

- Kravat bölgesinde ağrı dediniz. Nasıl bir ağrı bu?

Bastırıcı, sıkıştırıcı. İnsanı endişeye sevk edici, 3-5 dakika süren... Tok karna, rüzgârlı ve soğuk havalarda daha fazla ortaya çıkan bir ağrı. Dil altı nitrat grubu ilaçları alınca rahatlar hasta.

- Bu ağrı ne kadar sıklıkla olabilir?

Şöyle söyleyeyim; eğer 100 metre yürüdükten sonra başlıyorsa o ağrı, hep o 100 metrede başlar. Ama o gün rüzgârlı, soğuk bir hava varsa ve tok karnınaysa kişi 50’nci metrede de başlayabilir. Veya iki kat merdiven çıkınca başlar. Zamanla ağrının şiddeti, süresi ve sıklığı artar. O zaman enfarktüs (kalp krizi) tehdidi başladı demektir. Eğer göğüs ağrısı 15 dakikadan fazla sürüyorsa, hemen hastaneye gitmek lazım. Bu arada 1 adet aspirin çiğnemek de koruyucu olabilir.

- Size gelen hastalarınız bu kravat bölgesindeki ağrıyı nasıl anlatıyor?

Genelde göğüs ağrısı olarak, bazen göğüste bası hissi ve sıkıntı, bazen de nefeste daralma olarak...

- Kalbime filler oturuyormuş gibi bir ağrı diyenler olurmuş...

Basitçe göğüs ağrısı diye tanımlamaları bizim için en kolayı. Ama göğüste bası hissi onun eşdeğeridir. Veya bazısı nefes darlığı gibi, ben tıkanıyorum diye de tanımlar. O fil oturuyormuş gibi yapılan tanımlama, baskı hissini anlatmak için kullanılır. Tipik göğüs ağrısı kravat bölgesinde başlar, sol kola, bazen sağ kola veya boyna, dişe ya da karna yayılabilir. Ancak koldan başlayıp göğüse yayılan ağrılar da olabilir. Bazen ağrı diş ağrısını bile taklit edebilir. Göğüste iğne saplanır gibi tanımlanan ağrılar çoğu kez kalbe bağlı değildir, adale ağrısıdır. Veya bütün gün sürmüş bir ağrı muhtemelen adale ağrısıdır. Bütün gün süren kalp ağrısı çoğu kez öldürür zaten, eğer hastaneye gidilmemişse. Burada en önemli şey, ağrının, basının, baskı hissinin eforla gelip istirahatte durması. Eğer ağrının eforla bir ilgisi varsa, kalple ilgili olma ihtimali çok yüksek.

- Eğer sabah uykudan uyanıyorsanız ağrıyla...

Bu her zaman göğüs ağrısı olmayabilir, bir kısmı da ritm bozukluğuna bağlı hissedilen duygu olabilir. Kalp aniden çok hızlı çalışıyor olabilir. Onu da hastalar çarpıntı, çırpıntı veya kuş kanatlarını çarpıyormuş gibi tanımlar. Bu uykudan aniden uyandıran şikayetlerin büyük bir kısmına kalbin çok hızlı çalışması sebep oluyor. Kalbin uykuda dakikada 50-60 atması gerekirken, 150-160 gibi çok hızlı ritm oluşur.

- Bu neden olur?

Bu da kalbin elektrik sistemi bozukluğundan olur. Gençlerde çoğu kez doğuştan olan elektriksel bozukluklara bağlıdır. Bazen ritm bozukluğu aniden kalp durmasına veya ölüme yol açabilir. Bunlar kalp hastalığının habercisi olan hızlanmalardır. Başlangıçta 5-10 dakika sürer hızlı atma, sonra kendiliğinden durur. Bazen 5-6 saat sürer, sonra kalp ritmi düzelir. Bazen de 3-5 gün sürebilir. Ama yıllar geçtikçe ilerler, kendiliğinden düzelmez hale gelir. İleri yaşlarda bunun en sık görülen nedeni “atriyal fibrilasyon” dediğimiz, büyük oranda dokuların yaşlanmasına bağlı kalbin üst bölümünden kaynaklanan bir ritm bozukluğudur. Bu ritm bozukluğunda ani ölüm riski yoktur. Ancak beyne pıhtı atma riski vardır. Bu nedenle de acil olmasa da hastanın hastaneye gitmesi lazımdır. Hastanede ilaçla, bazen de elektroşokla ritm düzeltilir. Bu hastalarda ritmin yeniden bozulmasını önlemek için sürekli ilaç kullanmak gereklidir. İlaç etkisiz olursa ısıtma veya soğutma tedavisi (ablasyon) uygulanır.

- Ablasyon nedir?

Anjiyo gibi bir işlem. Hasta bayıltılmadan kasıktan giriliyor, kalbin elektrik sisteminin üç boyutlu renkli haritası çıkarılıyor. Nerede bozukluk varsa, ki o hücresel ve gözle görülemeyecek kadar küçük bir alan, özel bir tel oraya ilerletiliyor, özel bir cihazla da radyofrekans akımı veriliyor ve telin ucunda 60 derece ısıya dönüşüyor. Bir tür koter gibi, ısıtınca oradaki bozuk doku artık kötü faaliyetini yapamıyor ve böylece bu hastalık ortadan kalkıyor. Hemen aklıma gelen bir örnek vereyim size; 16 yaşındaki çocuk kalbi durmuşken hastaneye yetiştirildi. Şok yapıp kurtarıldı. Sonra anlaşıldı ki doğuştan kalbinde elektrik bozukluğu, bir fazla tel var. Onu ablasyonla yaktık ve hastalık ortadan kalktı. Biz sadece 16 yaşındaki bu çocuğa değil, 3 aylık bebeğe de, 85 yaşındaki hastaya da bu işlemi yaptık. Bazılarında ritm bozulur ve bir daha asla düzelmez. O üç aylık bebekte öyleydi. Dakikada 110 atması gereken kalbi sürekli 210 atıyordu. Kalbi üç ayda yorulmuş, büyümeye başlamıştı. Kocaman bir kalbi vardı bebeğin, ölebilirdi. Mecburen üç aylıkken bu ameliyatı yaptık. Şimdi 18 yaşında genç bir kız. Nişanlandı bile...

- Ne güzel...

Kalbinde ritm bozukluğu olup, yanlış değerlendirip pil takılan bir hanım örneği de var. Üç kere nişanlanmış bu hanım, pilli olduğunu anlayınca koca adaylarının üçü de nişanı atmışlar. O hanımda da bu yakma metoduyla şifa sağladık. Çünkü pile gerek olmadığı anlaşıldı. Ama bu arada kızımız da 35 yaşına gelmişti. Neyse ki evlenmek için ideal yaşta hastalığı son bulmuştu. Bu iki yöntem tabii özel insan gerektiriyor, özel cihaz gerektiriyor, pahalı teknikler, hekime ulaşması da çok kolay değil. Onun için bu 40 yaşından önce genelde doğuştan olan kalp hastalarını bir kenara bırakırsak, ki onların oranının tüm kalp hastaları arasında yüzde 5 olduğunu söylemiştik, geriye kalan yüzde 95’in asıl yaşam tarzını değiştirmeleri, çocukluktan başlayarak sağlıklı beslenmeleri, fast-food’dan, kolalı içeceklerden uzak durmaları ve tabii ki hareket etmeleri gerekiyor. Eğer o bilinçle yetişirse bir çocuk, sigara da içmezse kalp krizine yakalanma riski oldukça düşüyor.

Fazla kilo demek, hastalık demek!

Fazla kilo demek, hamallık demek. Elinize 5 kiloluluk bir ağırlık alın ve kolunuzu yere paralel kaldırıp öylece tutmaya çalışın. İlk 30 saniye tutarsınız. Ama 10 dakika tutamazsınız. Diyelim ki 20 kilo fazlanız var ve onu 20-30 sene taşıyorsunuz. O ağırlığın bütün iskelet sistemine zararı olduğu gibi aynı zamanda kalbe de yük bindiriyor, damarlarda yağlanmayı ve kireçlendirmeyi de artırıyor. İkincisi kilo ne yapıyor? Şeker hastalığı ihtimalini artırıyor. Şeker de damarlarda hasara yol açıyor. Üçüncüsü, kolesterolü artırıyor. Kolesterol demek yağ demek. Zaten damarı tıkayan yağlar. Dolayısıyla kilo, tansiyonu yükseltiyor. Dikkat ederseniz bütün bunlar kalp krizini tetikleyen riskler. Bu yüzden şişmanlığı da bir hastalık olarak kabul etmek lazım. Çünkü şişmanlık geldiği anda şeker de gelebiliyor, tansiyon da yükselebiliyor, kolesterol de, trigliserit de artabiliyor. Bunların çözümü ise daha çocukluktan doğru beslenme alışkanlığı edinebilmek. -BİTTİ-