H. Celal Güzel

H. Celal Güzel

hcelalguzel@yahoo.com

‘Kırmızı Kitap’ da demokratikleşirken

‘Kırmızı Kitap’ denilince aklıma hep Mao’nun ‘Kızıl Kitap’ı gelir. Kimbilir, belki de totaliter/otoriter bir uygulamayı çağrıştırdığı içindir. Bürokrasideyken bir ‘Kırmızı Kitap Efsanesi’ duyardım. Kitabı okuyanlar, çok şey biliyormuşçasına esrarengiz bir tebessümle göz kırpıp gerdan titreterek önemli adam olmanın tadını çıkarırlardı.
Başbakanlık Müsteşarı olduğumda nihayet Kırmızı Kitap’ı görmek ve okumak ‘şerefine’ nail oldum. MİT’ten gelen bir eleman, bana teslimat imzaları attırarak kitabı verdi. Gene şifresini MİT’in tespit ettiği, adam boyundaki kocaman kasaya militarizmin elifbasını itinayla yerleştirdim. Kırmızı Kitap denilen cep ebadındaki birkaç formalık metin, aslında ‘Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’dir. Beş yılda bir değiştirilen bu belge, 27 Mayıs’tan sonra, ‘Gizli Anayasa’ gibi geçerli olmuş ve devletin askeri kesimi tarafından âdeta kutsal kabul edilmiştir. Bu belge, aslında Genelkurmay Başkanlığı tarafından hazırlanmış ve son şekli MGK Genel Sekreterliğince tespit edilmiştir.

Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’nde, Anayasa’da bulunmayan ilkelerin yanında, ‘iç ve dış tehditlere’ önemli ölçüde yer verilmiştir. Ancak bu yapılırken objektif değerlendirmeler yerine, sübjektif değer yargılarının ürünü olan ve somut bulgulara dayanmayan tespitlerin yapıldığı görülmüştür. Bu tespitlerde, Devleti ‘koruma ve kollama’ duygusuyla mübalağalı hâle getirilen şüphe ve vehimlerin tesirli olduğu anlaşılmaktadır.

***

27 Mayıs’tan sonraki yarım asırlık ‘Darbeler Dönemi’nde, siyasi iktidarlar TSK’yı, MGK’yı ve ‘Kırmızı Kitap’ı kendilerine yasak bölgeler olarak görmüşler, hep ‘dalaşmamak için dolaşmayı’ tercih etmişlerdir. Bu dönemde en fazla Başbakanlık yapan Demirel, kendi deyimiyle ‘askerin işine karışmamayı’ şiar edinmiştir. Bu iktidarlar, askeri ürkütmeden kendilerine tanınan alan kadar yetkili olmaya çalışmışlar ve ‘Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’ni (Kırmızı Kitap) de dokunulmaz bir tabu olarak görmüşlerdir.

Merhum Özal, bu dar sahada paslaşarak oynamaya çalışmışsa da askerle ilişkiler konusunda o da pragmatik çözümlemeleri tercih etmiştir.

TSK ve etkisindeki bütün güvenlik ve istihbarat birimleri, merkez sağ iktidarları daima ‘irtica-lâiklik’ ekseninde değerlendirmiş ve potansiyel tehlike olarak görmüşlerdir. İktidar sahibi siyasiler ise, bu intibayı ve milli güvenlikteki akislerini karşı çıkarak değiştirmeye çalışacaklarına statükoyu devam ettirmişlerdir.

***

Bu konuda bir anekdotumu nakledeyim: 1986’da Başbakanlık Müsteşarlığım esnasında, TBMM’de ‘aşırı akımlar’ konusunda bir gizli oturum yapılacaktı. Bu gibi durumlarda, daha önce MİT ve Emniyet rapor hazırlayıp TBMM’de okurlarmış. Ayrıca, gerektiği zaman kendi alanlarında Genelkurmay ve Dışişleri de hazırladıkları raporları sunarlarmış. Ben, başımıza gelebilecekleri tahmin ettiğim için, hazırladıkları raporları önceden Hükûmete sunmalarını istedim. Mırın kırın ederek raporları getirdiler. Eski Bakanlar Kurulu Toplantı Salonu’nda toplandık. Toplantıya, Başbakan Yardımcısı Kaya Erdem, Devlet Bakanı Kâzım Oksay, ben, MİT Müsteşarı Korg. Hayri Ündül, Emniyet Genel Müdürü Saffet Arıkan Bedük, Genelkurmay’dan şimdi ismini hatırlamadığım bir general katıldık. MİT Müsteşarı Ündül Paşa raporunu okumaya başladı. Raporda olmayan yoktu. Bütün cemaatler, dernekler, sivil toplum kuruluşları ‘aşırı akım’ olarak değerlendirilmiş; sağcı, solcu, bölücü, yıkıcı olarak tasnif edilmişti.

Sıra ‘Aydınlar Ocağı’na gelince artık dayanamadım ve ‘Biliyor musunuz ben Ankara Aydınlar Ocağı’nın kurucu Genel Sekreteriyim’ dedim. ‘Yanımızdaki Emniyet Genel Müdürü yakışıklı arkadaş da bizim üyemizdir’ diye ekledim. Kâzım Oksay’ın masanın altından beni tekmelemesine aldırmadan devam ettim: ‘Solumdaki bu heybetli Devlet Bakanı da bizim yönetim kurulu üyemizdir’. Lâfın asıl vurucu kısmını sona bırakmıştım... ‘Teşkilâtınızın bağlı olduğu Başbakan Turgut Özal da İstanbul Aydınlar Ocağı’nın kurucusudur...’ Hazırlanan raporları baştan sona değiştirip tekrar yazdırdığımı herhalde tahmin etmişsinizdir.

***


Dün toplanan Milli Güvenlik Kurulu, Türkiye’nin demokratikleşmesi bakımından gerçekten çok önemli bir dönüm noktasıydı. Bundan önceki dönemlerde noktasına, virgülüne kadar değiştirilmeden kalan ‘Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’, ilk olarak millet iradesine uygun şekilde düzenleniyor. Diğer bir deyişle, Kırmızı Kitap demokratikleştiriliyor.


Haberin Devamı
Haberin Devamı
DİĞER YENİ YAZILAR