Bütün başarı öykülerinin kahramanları gibi mutluluğunun tadını çıkarmaya Orhan Pamuk’un da hakkı var.

Ama kullanamayacak. Çünkü meşakkatli yolculuğunun yorgunluğunu üstünden atmasına hem vardığı hedef ve hem o hedefe ilerlerken angaje olduğu düşünceler, söylemler ve ilişkiler izin vermeyecektir.

Nitekim Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandığı ilân edildiği dakikadan itibaren yoğun bir “konuş baskısı”na hedef olmaktadır.

Bu muhteşem ödülün üçüncü kuşak torunlarını bile onurlandıran bir taçlanma olduğunu düşünmek, diğer taraftan kitaplarının bir anda dolar basan birer darphane durumuna geldiğini bilmek, “konuş” çağrılarının yüklediği baskıyı hafifletmeyecektir.

Orhan Pamuk önümüzdeki pazartesi günü Minnesota Üniversitesi’nde Ermeni soykırımı iddialarıyla ilgili bir konferans verecekti. Nobel’i kazandığı belli olduktan sonra konferansın belirsiz bir tarihe ertelendiği ilân edildi.

Hesaplaşma
Pamuk ne diyecekti bu konferansta?

Daha önce “Bu topraklarda 1 milyon Ermeni, 30 bin Kürt öldürüldü” demiş, başı derde girmişti.

Amerika’daki konferansı destekleyen kuruluşlar arasında Arsham ve Charlotte Ohanessian Kürsüsü ile Soykırım Çalışmaları Merkezi’nin de yer alması, ne söyleyebileceği veya en azından ne söylemesi beklendiği konusunda ipuçlarını veriyor.

Şimdi diasporanın azılıları “Hedefine ulaştı, artık bize ihtiyacı kalmadı” diye düşünebilir. İstediklerini söylesinler.

Bir yazarın ifade özgürlüğü uğruna kendi devleti ile çatışması ayrı bir şeydir, tarihi gerçek konusunda yanıltıldığını anladıktan sonra egosunu korumak uğruna ulusuna ve atalarına iftira atmaya devam edip etmeme kararı vermek başka bir şeydir.

Nobel eski kabullerindeki yanlışlarda bile direnme mecburiyeti mi getirir, yoksa gerçeği aramak, ulaştığı gerçek kendi beyanını yalanlıyorsa onu açıkça itiraf sorumluluğu mu yükler?

Özgür olmalı
Bu ödül Orhan Pamuk’u seçkin bir dünya vatandaşı yapıyor.

Artık Nobel’e ulaşmak için özveri göstermesi gerekmiyor, sadece Nobel’e lâyık olabilmek için maddi beklentilerinden bağımsız bir vicdanı ve yüksek bir ahlâkı temsil etmesi gerekiyor.

Ermeni konferansını iptal etmesi iyi olmuştur. Ama Fransa Meclisi’nden çıkan yasa konusunda görüş açıklamakta tereddüt ve gecikme göstermesi yanlış olmuştur.

Pamuk, CNN International’ın yayınında ısrarla iki kez sorulduğu halde, Fransızlar da dahil Batı medyasının “aptal ve faşist” diyecek kadar aşağılayıp eleştirdiği bu yasa konusunda konuşmayı reddetmiştir.

Nihayet Kanal D’nin akşam haberlerine çıktığında eleştirisini ortaya koymuş, ama bu görüşlerini de uluslararası kamuoyu değil, sadece Türk izleyiciler izleyebilmiştir.

Nobel sadece bir ödül değil, aynı zamanda taşınması kolay olmayan bir unvandır.

Pamuk’un başarmasını diliyoruz.