Topkapı Sarayı'nın Harem bölümünde bulunan 'Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı' geçirdiği kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından ziyarete açıldı.

Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, yapılan çalışmalar ve sergilenen koleksiyonlarla ilgili açıklamada bulunarak, “Bir mimari sistematik olduğu için restorasyon çalışmaları son derece özenli yürütüldü. 700'den fazla parça taşınabilir koleksiyonu da sergiliyoruz. Buradaki harem hayatının önemli kesitini ziyaretçiye aktarabiliyor olmanın da mutluluğunu yaşıyoruz" dedi.

Topkapı Sarayı Harem Bölümü'nde bulunan 'Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı', Milli Saraylar Başkanlığı tarafından yürütülen kapsamlı restorasyon ve tefriş çalışmalarının ardından bugün ziyaretçilerin kullanımına açıldı. Yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgi gösterdiği bölümde, 'Haremde yaşayanlar' ve 'Hareme hizmet edenler' başlıkları altında düzenlenen alanlar gezilebildi. Osmanlı saray yaşamının bugüne kadar fazla bilinmeyen yönlerinin sergilendiği bölümde ziyaretçiler, tarihi mekanları inceleyip fotoğraf çekerken eserler ve objeler hakkında bilgi aldı.

Restorasyon çalışması hakkında bilgi veren Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, “Burası Topkapı Sarayı'nın, hareminin kalbi olan bir bölüm. Hem tarihi fonksiyon açısından, hem mimari ve taşınabilir koleksiyonlar açısından çok özel bir mekan. Bu nedenle burada yürüttüğümüz restorasyon çalışmaları oldukça uzun bir süreci kapsadı. Yaklaşık 6 yıl süren bir restorasyon çalışmasının ardından da bugün artık ziyaretçiyle buluşacak hale geldi" dedi.

Yıldız, “Yaklaşık 350 yıllık bir yapı grubunun içerisindeyiz. Burası tam anlamıyla kendi içerisinde bir külliye. Haremin kalbi, Valide Sultan ve Kadın Efendiler dairelerinin, Padişah dairelerinin tam ortasında bulunuyor. Bu dairelere hizmet eden cariyelerin bulunmuş olduğu, onların yaşam alanı, okulu ve iş alanı olan bir müessese. Mimari olarak da bu fonksiyonlara uygun yapılandırılmış birbirinden farklı mekanlar var. İçinde bulunduğumuz bu koğuşların yanı sıra, aynı zamanda çamaşırhanesi, mutfağı, hamamları, tuvaletleri gibi bütün bir ihtiyacı karşılayacak mekanlarla dolu. Bu yönüyle tabii çok önemli ancak her fonksiyona göre de ayrı bir mimari sistematik olduğu için restorasyon çalışmaları son derece özenli yürütüldü" diye konuştu.

Sergilenen koleksiyonların önemine vurgu yapan Yıldız, “Burada sadece mimari mekanları değil, aynı zamanda taşınabilir eserlerimizi de sergiliyoruz, koleksiyonlarımızı sergiliyoruz. Bu çok önemli çünkü Topkapı Sarayı gibi mekanlarda bu anlamda ciddi bir birikime sahibiz ve geçmiş yıllarda bunlar depolarda bulunuyordu. Arkadaşlarımız buraya kayıtlı olan eserlerden özellikle buradaki yaşamı yansıtacak olanlarını ciddi bir konservasyon çalışmasıyla ortaya çıkardılar. Biz görmüş olduğunuz mekanlarda 700'den fazla parça taşınabilir koleksiyonu da sergiliyoruz. Bu da Topkapı Sarayı açısından çok önemli bir yenilik ve bu yönüyle ziyaretçilerle buluşturarak buradaki harem hayatının bu önemli kesitini ziyaretçiye aktarabiliyor olmanın da mutluluğunu yaşıyoruz. Buradaki yaşanmışlığı bize anlatması açısından çok önemli. Yan tarafımızda bulan Kadın Efendi Dairelerinde, Kadın Efendilerin kullanmış olduğu şahsi koleksiyonlarında yer alan bir takım günlük eserler bulunuyor. Bunların içinde parfüm şişeleri, gül abdanlar, aynalar gibi bazı kitaplar var, vakfiyeler var. Cariyeler tarafında ise bu özellikle musiki aletleri koleksiyonunun zengin olması. Burada cariyelere verilen eğitimi ki bunların dil, müzik, geleneksel sanatlar ve el becerileri konusunda çok ciddi eğitimlerden geçtiğini zaten biliyoruz. Dolayısıyla bu kısmı müdellel hale getiren eserleri de burada ziyaretçiyle buluşturmuş oluyoruz" dedi.

İstanbul'a bilimsel toplantı için geldiklerini söyleyen matematik öğretmeni Zeynep Memiş, "Tarihe çok ilgim var. Buranın açılması için emeği geçen herkese çok teşekkür ederiz. Bizi, bu görkemli eserlerle buluşturduğu için, tarihimizle buluşturduğu için teşekkür ederim. Tarihimizi, kültürümüzü ve geçmişimizi öğrenmek için çok güzel bir fırsat oldu emeği geçenlere teşekkür ediyorum" dedi.

Ziyaret ettikleri bölümü çok güzel bulduğunu ifade eden Ecrin Su Sevinç, "Cariyeler koğuşu yeni açılmış. Buraya geldiğimizde öğrendik. Çok güzel bir tesadüf oldu. İçerisi gerçekten çok güzel, merak ediyordum. Çok görkemli gözüküyor ama zordur. O dönemde yaşamak ve haremde cariye olmak istemezdim" diye konuştu.

2020 yılında başlayan restorasyon kapsamında ahşap ve taş yapı elemanları yenilenirken, 'Kalemişi' süslemeler aslına uygun şekilde restore edildi. Alan, Milli Saraylar uzmanlarının araştırmaları doğrultusunda 750 tarihî obje, dokuma ve dönemi yansıtan eşyalarla yeniden düzenlendi.

CARİYELERİN EĞİTİM VE GÜNLÜK YAŞAMI ANLATILIYOR

Yeni düzenlemeyle birlikte cariyelerin yaşadığı alanlar; koğuşlar, mutfak, hamam, çamaşırhane, kahve ocağı ve yardımcı birimleriyle birlikte ilk kez bütüncül bir anlatımla ziyaretçilere açıldı. Cariyelerin dil ve din eğitiminin yanı sıra el sanatları ve saray adabı konusunda yetiştirildiği belirtilirken, saray içindeki hiyerarşik yapıya da dikkat çekildi.

Cariyeler Taşlığı çevresindeki küçük odalar, dar revaklar ve ortak kullanım alanlarının hem mahremiyeti koruyan hem de kontrolü sağlayan bir mimari düzen oluşturduğu aktarıldı. Çiniler ve revzenlerdeki süslemelerin ise saraydaki statü farklarını yansıttığı ifade edildi.

Yeni açılan bölümlerin, salı günleri dışında her gün 09.00-17.30 saatleri arasında mevcut ziyaret düzeni kapsamında ek ücret alınmadan gezilebileceği belirtildi.