Sinop’un tescilli lezzeti lakerda, artık sadece sofraları değil, kadınların hayallerini de süslüyor. SOGEP kapsamında KUZKA desteğiyle hayata geçirilen dev tesiste üretime başlayan dezavantajlı kadınlar, hem aile bütçesine katkı sağlıyor hem de nitelikli üretimin merkezi oluyor. Türkiye'deki lakerda üretiminin %25’ini tek başına karşılayan Sinop, bu tesisle birlikte lakerdayı "81 İl 81 Ürün" programına dahil ederek uluslararası marka olma yolunda emin adımlarla ilerliyor.
Sinop Ticaret ve Sanayi Odası'nın "Lakerda ve Su Ürünleri Üretim Tesisi Projesi"ne Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü'nün Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP) kapsamında Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA) tarafından sağlanan destekle tamamlanan tesiste üretime başlanıldı. Destek kapsamında Sinop'ta, Lakerda ve Su Ürünleri Üretim Tesisi kuruldu. Proje kapsamında kurulan tesiste, Sinop'un coğrafi işaretli ürünü lakerdanın yanı sıra hamsi ve Türk somonu gibi deniz ürünleri de işlenerek iç ve dış pazara sunulmaya hazır hale getiriliyor.
KUZKA desteğiyle 2025 yılı rakamlarıyla 4 milyon TL'lik yatırımla Sinop'ta hayata geçirilen Lakerda ve Su Ürünleri Üretim Tesisiyle, Sinop'un su ürünleri potansiyeli değerlendirilerek istihdamın artırılması ve yerel ekonominin güçlendirilmesi hedefleniyor. Kadın istihdamının artırılmasını amaçlayan projede, ilk aşamada dezavantajlı konumdaki gruplara istihdam imkanı sunuluyor.
Özellikle kadınlara yönelik düzenlenen mesleki eğitimlerle, sektörde kalıcı iş gücünün sağlanması hedefleniyor. İlk etapta 10 kadının istihdam edildiği tesiste, bu sayı üretim kapasitesinin artırılmasına paralel olarak 50 kişiye kadar çıkarılabilecek. Yıllık 15-20 ton arasında lakerda üretiminin yapıldığı Sinop, ülke üretiminin yaklaşık yüzde 25'ini karşılıyor. Lakerda üretiminde Türkiye birincisi olan Sinop'un bu alandaki potansiyeli, kurulan tesisle ekonomiye kazandırıldı. Bu kapsamda özellikle Haziran ayında Türk somonunun hasadı sonrasında sonbahar mevsiminde kadın istihdamı daha da artıyor.
Proje kapsamında tesiste ilk olarak verimli bir üretim sağlamak üzere içinde soğuk odaların, marine kazanlarının ve konveyörlerin yer aldığı makine ve ekipman yatırımları yapıldı. Lakerda ile birlikte palamut, hamsi ve somon gibi deniz ürünlerinin marine edilerek işlenebildiği tesiste, modern teknolojiye sahip üretim hattı kuruldu. Nitelikli üretim için çalışanlara yönelik 60 saatlik eğitim programı uygulandı.
Tesisin lakerdanın markalaşması için önemli olduğunu vurgulayan KUZKA Genel Sekreteri Mehmet Akif Eraslan, "Yerel değerlerimizin ekonomik ve sosyal kalkınmaya etkisini artırmak amacıyla Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı'ndan sistematik bir şekilde destek sağladığımız Lakerda Üretim Tesisini yerinde inceledik. Burada kadın istihdamından sosyal kalkınmaya olumlu etkilerini birlikte gördük. Kalkınma Ajansı olarak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ile birlikte süreçlerin her aşamasında destek olmaya devam edeceğiz. Fikri ve mali boyutta desteklerimiz devam edecek" dedi.
Türk somonu üreten firmalarla özel anlaşmalar yaptıklarını belirten Eraslan, "Burası bir ortak kullanım tesisidir. Bu tesisten mikro ölçekteki işletmelerimiz yoğun bir şekilde yararlanmaktadırlar. Bu ortak kullanım tesisinin niteliğini güçlendirecek şekilde büyük ölçekli üretim yapan, Türk somonu üreten firmalarımızla da özel anlaşmalar yapıyoruz. Firmalarımıza hamsi ile birlikte somonu işleyip, şoklayıp, paketleyip, nihai ürün halinde pazar arzına imkan sağlıyoruz. Ekonomik olarak sürdürülebilir hale getirmemiz, bu yapıyı güçlendirmemiz gerekiyor ki, küçük üreticilerimiz buradan faydalanabilsinler" diye konuştu.
Lakerda üretim tesisinde şu anda 10 kadının istihdam edildiğini açıklayan Genel Sekreter Mehmet Akif Eraslan, "Proje kapsamında kurulan tesiste şu anda 10 kadın istihdam ediyoruz. Sezondaki taleplere göre buradaki istihdamı 50 kişiye kadar artırabiliyoruz. Biz tesiste depolamadan ziyade katma değer oluşturan işleme tarafına odaklanmış durumdayız. Burada ürün geliştirmeye yönelik gıda Ar-Ge'si gerçekleştiriliyor. Somondan farklı olarak katma değeri yüksek, pazarda rekabet edebilecek ürünler üzerinde çalışmalar yapılıyor" şeklinde konuştu.
Sanayi Teknoloji Bakanlığının 81 İl 81 Ürün Programına da dikkat çeken Eraslan, "Önümüzdeki dönem için lakerdayı 81 İl 81 Ürün Programı'na dahil ettik. Buradan ürün yükseltme çalışmalarımız olacak. Üç yıllık bir perspektifte ürünümüzü ele alacağız. Burada yükseltme planını uyguladıktan sonra artık pazarda farklı bir noktaya geleceğini düşünüyoruz. Lakerda ile bu rekabetçi üstünlüğümüzü Sinop'ta ortaya koyacağız. İnşallah önümüzdeki üç yıllık dönemde lakerdaya, ulusal ve uluslararası boyutta marka değeri kazandırmak istiyoruz. Ürünü sektörde, Sinop genelinde belirli üretim standartları ile piyasanın benimseyeceğini düşünüyoruz" ifadelerini kullandı.
Lakerda ve Su Ürünleri Üretim Tesisinde çalışan Ceren Kalyoncu da, "Veteriner teknikeriyim. Burada çalışmaktan çok mutluyum. Çünkü burası hem bana mesleki olarak hem de aileme destek maddi olarak destek sağlıyor. Mezun olduktan sonra bir işim olmadığı için aileme bir maddi katkım yoktu ve destek sağlamak için burada çalışmaya başladım. Buradan gayet memnunum. Sinop küçük bir yer olduğu için kadınlara yönelik çok fazla çalışma alanı yoktur. Biz kadınlara çalışma imkanı sağladığı için devletimize çok teşekkür ediyorum. Kadınlar olarak çok memnunuz" dedi.
Tesiste çalışan Ayşe Özsoy ise, "Bir yıldır burada çalışıyorum. Daha öncesinde eğitim aldık. Burası açıldıktan sonra çalışma imkana kavuştum. İstihdam konusunda baya bir yardımcı oldular. Köyde yaşıyoruz. Buraya da köyden geliyorum. Bura sayesinde çocuklarımın okumasına maddi destek sağlıyorum. Ailemiz için ek gelir oldu. Maddi açıdan rahatlamamızı sağladı. Düzenli bir işim yok. İşimden çok memnunum" diye konuştu.
Tesiste hamsi ayıklama bölümünde çalışan Sevgi Ekmekci de "10 seneden beri Sinop'un Gerze ilçesinde yaşıyorum. İki çocuk annesiyim. Burada çalışmaktan çok mutluyum. Aile bütçeme katkı sağlıyor. Eşime ve aileme destek olmak için girdim. Bir yıldır da çalışıyorum. Çok güzel bir ortam. Bir kadın olarak, çalışan anne olarak herkese tavsiye ediyorum. İki tane çocuğum okuyor, onlara destek oluyorum. Özellikle devletimize bize iş imkanı sağladığı için çok teşekkür ediyorum. Çok sağ olsunlar. Allah devletimize zeval vermesin" ifadelerini kullandı.