Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde görevli iki kadın profesör, tekstil sektöründe çevre felaketlerine yol açan sentetik boyalara karşı devrim niteliğinde bir alternatif geliştirdi. Laboratuvarda bakterilerden elde edilen mikrobiyal pigmentlerle boyanan yün iplikler, dokuma tezgahlarında asırlık Türk motifleriyle ilmek ilmek halıya dönüştürüldü. Tamamen doğa dostu olan bu inovatif halılar üniversitede sergilenmeye başlandı.
Tekstil sektöründe yaygın olarak kullanılan sentetik boyaların çevreye zararını azaltmak amacıyla çalışma başlatan Prof. Dr. Neslihan Dikbaş ile Prof. Dr. Ayşe Aslıhan Eroğlu, laboratuvar ortamında ürettikleri mikrobiyal pigmentlerden doğal boya elde etti.
Araştırma görevlileri Sevda Uçar ve Şeyma Alim’in de yer aldığı projede, bakterilerden elde edilen pigmentlerle boyanan yün iplikler dokuma tezgahlarında halıya dönüştürüldü. Eroğlu, doğal boyalarla renklendirilen ipliklerle Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan yaklaşık 2 bin yıllık geçmişe sahip motifleri halılara işledi. Dokunan halılar, Atatürk Üniversitesi Kültür Merkezi Fuaye Alanı'nda sergilendi.
'SAĞLIKLI ÜRETİMİ AMAÇLADIK'
Bakterilerden renk üretiminin önemli bir çalışma olduğunu belirten Eroğlu, "Doğal, çevresel ve yenilenebilir kaynaklara ihtiyaç duyulan günümüzde önemli bir çalışma yaptık. Kimyasal boyaların zararlarını önlemek, çevreye ve sağlığa zarar vermeyen yeni yollar geliştirmek amacıyla bu projeyi yürüttük. Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Neslihan Dikbaş hocamızla birlikte hem bilimsel hem de sanatsal yönü olan bir çalışma gerçekleştirdik. Bakterilerden pigmentler üretildi, çeşitli testlerden geçirildi. Elde edilen boyalarla renklendirdiğimiz yünleri halı dokumada kullandık. Doğa içerisinde herhangi bir zararı olmayan, sağlıklı ve çevre dostu üretimler yapmayı amaçladık" dedi.
'ÇEVRESEL AÇIDAN ÇOK ÖNEMLİ BİR ÇALIŞMA'
Bilimi sanatla buluşturan özgün bir çalışma gerçekleştirdiklerini söyleyen Prof. Dr. Neslihan Dikbaş ise "Özellikle sürdürülebilirliğe destek veren bir çalışma oldu. Bakterilerden izole ettiğimiz pigmentleri boyar hale getirerek yünleri boyadık. Boyadığımız ipliklerle Aslıhan Hocamız halı dokudu. Boyar materyaller genellikle sentetik içerikli. Bunların yerine kullanılabilecek doğal materyalleri ortaya koymak çok önemli. Çevresel açıdan da önemli bir çalışma gerçekleştirdik" diye konuştu.
'PİGMENTLERİN TAMAMI BAKTERİLERDEN'
Sentetik boyar maddelere doğal alternatif geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Dikbaş, "Birçok renk elde ettik ancak sergide sarı, turuncu ve kırmızı pigmentlerle hazırlanan çalışmaları sergiledik. Bu pigmentlerin tamamı bakterilerden elde edildi. Çevresel açıdan büyük kazanım sağlayacak bir çalışma. Şu an ön çalışma niteliğinde, daha da geliştirilmesi gerekiyor" dedi.