TikTok kullanıcıları, üniversitede araştırma konusu oldu

AA |  02 Temmuz 2020 Perşembe - 13:50 | Son Güncelleme : 02 07 2020 - 13:50

Dünyada 800 milyon üye sayısıyla en çok kullanılan sosyal medya platformları arasında bulunan TikTok'a yönelik bir araştırmada gençlerin çektikleri video türlerine göre farklı rollere büründüğü, takipçilerinden beğeni kazanmak için videoları yayınlamadan önce çevrelerine izlettirerek, onay aldıkları belirlendi.


İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım  Bölümünden Dr. Öğretim Üyesi Derya Gül Ünlü, Araştırma Görevlisi Dr. Oğuz Kuş ile  Gaziantep Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü  Öğretim Üyesi Doç. Dr. Oğuz Göksu tarafından "Videolarda Gerçek Hayattaki Gibi  Değilim, Rol Yapmaktayım : TikTok Kullanıcılarının Benlik Performansları Üzerine  Bir İnceleme" isimli  araştırmada, Türkiye'de 30 milyon indirme sayısına ulaşan  platformun bireyin benlik sunumuna yaptığı etkiler incelendi.
 
Doç. Dr. Göksu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bu çalışma ile  katılımcıların kişisel TikTok hesapları üzerinden yayınladıkları video  içeriklerini, hedefledikleri dijital benlik sunumları doğrultusunda  yapılandırdıklarını söyledi.
 
Sosyal medyanın benlik sunumu sergileyebilecek dijital sahneler  sunduğunu, bireye dikkati çekecek, beğenilecek ya da takdir edilecek içeriği  yayınlama imkanı verdiğini belirten Göksu, "TikTok, hem Türkiye'de hem de küresel  ölçekte önemli bir kullanıcı kitlesine ulaşmış olmasına rağmen, bu yeni mecrada  benlik performanslarını ele alan bir çalışmanın bulunmaması dikkatimizi çekti. Bu  alanda gerçekleştirilecek bir araştırmaya ihtiyaç duyuluyordu. Çünkü TikTok,  kullanıcılarına videoları düzenleme, ses efektleri, filtreler, etiketler ile daha  ilgi çekici kılma, diğer kullanıcılarla etkileşime girme gibi olanaklar sağlayan  ve böylelikle dijital benlik sunumunun efektif bir şekilde gerçekleştirilmesini  mümkün kılan güçlü bir teknik altyapı sunuyor." dedi.
 
Göksu, çalışma için 9 kullanıcı ile yüz yüze derinlemesine görüşmeler  gerçekleştirildiğini belirtti.
 
Sosyal medyada bireyin kendisini tanımlayan bir profil sayfası  oluşturarak sosyal ağlara katılımıyla başlayan bu süreçte, hayal ettiği  izleyiciye hitaben kendi profilini düzenlediğini ve karşı tarafa aktardığını dile  getiren Göksu, "YouTube, Snapchat, Vine, TikTok gibi video paylaşım ortamları,  kullanıcısına gerçekleştirdiği paylaşımın içeriğini, süresini belirleme olanağı  sunarak, bireye kendisini dilediği gibi ifade edebilme özgürlüğü tanıyor. Söz  konusu dijital ortamların kullanıcıya sunduğu bu avantajın dijital benlik inşası  ve sunumu için önemli bir altyapı sağladığını söylemek mümkün. Paylaşılan bir  videonun süresi, çekim açıları, kullanılan mekan, müzik, görsel, sözel ve yazılı  içerik gibi çok sayıda faktörün bireyin hedeflediği dijital benlik sunumunun  birer parçası olarak kullanılabileceği düşünüldüğünde, paylaşılan videoda tercih  edilen her bir unsurun bireyin performansına katkı yapacak parçalara dönüştüğünü  söylemek yanlış olmaz." ifadelerini kullandı.
 
"Etiketler işlevsel organize etme rolüne sahip"
 
Göksu, araştırmalarda Youtube, Instagram ve Snapchat kullanıcılarının  vücutlarının görünümü hakkında daha fazla kaygı belirttiklerinin ortaya çıktığına  dikkati çekerek, şunları kaydetti:
 
"Çin'de Douyin, uluslararası bağlamda ise TikTok olarak bilinen  uygulama bu ülkede 300 milyondan fazla, dünya çapında 800 milyon aylık aktif  kullanıcıya sahip. Uygulamayı Vine, Snapchat ve Musical.ly uygulamalarının bir  karışımı olarak betimlemek mümkün. TikTok, bir başka kullanıcı ile düet videosu  yaratma veya bir başka kullanıcıya video ile yorum yapma gibi yeni iş birlikçi ve  kapsayıcı kullanıcı deneyimleri de teşvik ediyor. Bu bakımdan, platformun  alışılagelmiş sosyal medya kullanım pratiklerine yeni perspektifler  kazandırdığını söylemek gerek. Platformda önemli bir role sahip olan etiketler  (hashtag) işlevsel bir organize etme rolüne sahip. Bunlar genellikle meydan  okumalar (challenge), şakalar ve tekrar edilebilir formatlar gibi TikTok'tan  başka hiçbir yerde popüler olmayan etkinliklerin organize edilmesinde  kullanılıyor. Bu etkinlikler platformda popüler olan bir şarkıya 'playback'  yapmak, belirli dans figürlerini hatasız gerçekleştirmek veya soru-cevap  etkinliklerine katılmak gibi örnekler içeriyor."
 
Görüşmelerde TikTok kullanıcılarına paylaşım yapmadan önce hangi  kriterlere dikkat ettiklerine, içeriği neye göre seçtiklerine ilişkin çeşitli  sorular yöneltildiğini ifade eden Göksu, kullanıcıların paylaşımlarda içeriğin  güncel ve popüler olmasına dikkat ettiklerini belirlediklerini anlattı.
 
Göksu, katılımcıların paylaşmayı seçtikleri popüler ve güncel  içeriklerin, ileride kendilerini utandırmayacak olmasına özen gösterdiklerini  vurgulayarak, "Video içeriği oluşturulduktan ve düzenlenerek son halini aldıktan  sonra, söz konusu içeriğin hangi zaman aralığında, hangi sıklıkta ve hangi  başlıkla paylaşılacağı da katılımcıların gözettikleri unsurlar arasında yer  alıyor. Buna göre, katılımcıların daha çok etkileşim alabilmek amacıyla TikTok'un  en çok kullanıldığı zaman aralığı olduğunu düşündükleri akşam saatlerinde, saat  18:00-20:00 arasında video paylaşmaya özen gösterdiklerini söyleyebiliriz."  değerlendirmesini yaptı.
 
Paylaşılan videolarda çok fazla metin eklemekten kaçınıldığını, sık  sık etiket ya da emoji eklendiğini dile getiren Göksu, Tiktok kullanıcılarının  kişisel bilgilerini vermekten ve kendilerine uygun olmadığını düşündükleri  içeriklerden kaçındıklarını ifade etti.
 
Göksu, videoların buradaki güncel ve popüler konulardan seçildiğini,  içeriklerin yayınlanma aşamasına gelene kadar sahne arkasında bir düzenleme  sürecinden geçtiğini aktararak, kamera açısını ayarlama, arka planı kontrol etme,  şarkı sözlerini ezberleme ve deneme çekimi gibi çeşitli düzenlemelerin  yapıldığını bildirdi.
 
"TikTok videolarında konsepte bağlı role giriliyor"
 
Paylaşılacak içeriğin niteliğini arttırmak için deneme çekiminin  yapıldığına dikkati çeken Göksu, şöyle devam etti:
 
"Bu çerçevede değerlendirildiğinde, video içeriği yayınlanmadan önce,  kullanıcıların TikTok'un kendilerine sunduğu yüksek kontrol imkanından  yararlandıklarını ve bu kontrol sürecinde sahneye sunacakları içeriğin her  parçası üzerinde düşündüklerini söylemek mümkün. Hatta öyle ki kullanıcıların  hazırladıkları videonun son halini yakın çevrelerine göndererek, içeriğin  uygunluğuna dair onay aldıkları görülüyor. Bireyler, sosyal ağlarda paylaşım  yapmadan önce çevresindekilerin görüşüne başvurarak, üzerinde fikir birliğine  varılan en fazla beğenilme potansiyeline sahip içeriği paylaşmayı tercih ediyor.  Katılımcıların sahne arkasında hazırlayarak, sahne önüne taşıdıkları içerikler  incelendiğinde TikTok videolarının konseptlerine bağlı olarak bir role  büründükleri görülüyor. Üstlendikleri roller dolayısıyla çevrim dışı hayattaki  benliklerinden tamamen farklılaştıkları anlaşılıyor. Benimsenen bu roller  arasında takipçiye sempatik ve eğlenceli gelecek görünümler ön plana çıkıyor.  Bunun tercih edilmesinin nedeni, kullanıcıların bu izlenimlere sahip olduklarında  takipçileri nezdinde daha fazla etkileşim alacaklarını düşünmeleri."
 
Doç. Dr. Göksu, kullanıcıların kişisel bilgileri ile benlik  sunumlarına uygun olmadığını düşündükleri içeriklerden kaçındığını, istedikleri  izlenimlere uygun olduğunu düşündüğü içeriği etkileşim oranına bağlı olarak  şekillendirdiklerini bildirdi.
 
Kullanıcıların videolarında yer alacak kişileri de kendi benlik  performanslarına katkı sağlayacağına inandıkları bireyler arasından seçtiklerini  kaydeden Göksu, "Kullanıcılar, yeterince etkileşim almadığını düşündükleri  videoları zaman içerisinde siliyor. Bu bakımdan, bireylerin TikTok hesaplarını  hedefledikleri dijital benlik sunumlarına uygun olarak, sürekli güncellenen ve  benlik performanslarını olumsuz etkilediğine inandıkları içerikleri kaldırıyor."  değerlendirmesini yaptı.
 
Göksu, etkileşim oranı, beğeni ve yorum sayısının TikTok içerik  üreticileri için çok önemli olduğunu belirtti.
 
Bürünülen rolün başarısının etkileşim oranıyla ölçüldüğüne dikkati  çeken Göksu, "Kullanıcıların, hem sosyal medyanın kimlik keşfi ve inşasına olanak  tanıyan yapısal özelliğinden hem de TikTok'un sunduğu olanaklardan yararlanarak,  kendilerine dair olumlu yönleri ortaya çıkaran içerikleri daha çok sergilemeyi  hedeflediklerini, bu içerikler üzerinden aldıkları etkileşim oranına bağlı olarak  içerik üretim pratiklerini yapılandırdıklarını söylemek mümkün." şeklinde  konuştu.