İçtüzük değişiklik teklifi kabul edildi

AA |  09 Ekim 2018 Salı - 20:58 | Son Güncelleme : 10 10 2018 - 0:24

AK Parti İzmir Milletvekili ve TBMM Başkanı Binali Yıldırım'ın, TBMM İçtüzüğünde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.


Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlama amacını taşıyan, TBMM  İçtüzüğünde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları  ve bakanlar, atandıkları tarihten sonra yapılan ilk birleşimde and içecek.
 
 Danışma Kurulu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı veya  görevlendireceği başkanvekili başkanlığında siyasi parti grup başkanları veya  başkanvekillerinden kurulacak.
 
Plan ve Bütçe Komisyonu ile Dilekçe Komisyonu üyeleri de diğer  komisyonlarda görev alabilecek.
 
Bir siyasi parti grubu, komisyonlarda kendisine düşen kontenjandan  Genel Kurulca seçilmiş bir üyenin yerine başka bir isim bildirebilecek. Bu  durumda Genel Kurulca işaret oyuyla seçim yapılacak.
 
Komisyon toplantıları, TBMM üyelerine, Cumhurbaşkanı yardımcılarına,  bakanlara, bakan yardımcılarına ve üst kademe kamu yöneticilerine açık olacak.
 
Komisyonlarda TBMM üyeleri, yürütme adına Cumhurbaşkanı yardımcıları,  bakanlar ve bakan yardımcıları söz alabilecek, ancak komisyon üyeleri dışında  kimse değişiklik önergeleri veremeyecek ve oy kullanamayacak.
 
Her milletvekili, üyesi olmadığı bir komisyonun belgelerini görüp  okuyabilecek.
 
Komisyona havale edilen evrak, komisyon başkanlığınca bastırılarak  veya elektronik iletişim kanalları kullanılarak mesai saatlerinde veya genel  kurulun çalışma saatleri içerisinde komisyon üyelerine dağıtılabilecek.
 
TBMM Genel Kurulunun gündemi, "Başkanlığın Genel Kurula sunuşları',  'Özel gündemde yer alacak işler', 'Seçim', 'Oylaması yapılacak işler', 'Meclis  soruşturması raporları', 'Genel görüşme ve Meclis araştırması yapılmasına dair  öngörüşmeler', 'Kanun teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işler"den  oluşacak.
 
Danışma Kurulunun teklifi ve Genel Kurulun onayı ile "Genel görüşme ve  Meclis araştırması yapılmasına dair öngörüşmeler" için haftanın belli bir gününde  belli bir süre ayrılabilecek.
 
Başkanlıkça lüzum görülen hallerde, "Kanun teklifleri ile  komisyonlardan gelen diğer işler"in görüşme sırası Danışma Kurulunca Genel Kurula  teklif olunabilecek.
 
Esas komisyonlar ve kanun teklifi sahiplerinin bu konu ile ilgili  istemleri de Danışma Kurulunda görüşülecek. Bu husus ayrıca elektronik ilan  panosunda ilan edilecek.
 
Başkanlığa gelen kanun teklifleri, resmi tezkereler ve komisyon  raporları ile yazılı soru, genel görüşme, Meclis araştırması, Meclis soruşturması  önergeleri, gelen kağıtlar listesinde yayımlanacak. Bunlardan Genel Kurula sevk  edilenler bu listede ayrıca belirtilecek. Başkanlığa geliş tarihleri de ayrıca  gösterilecek.
 
Gelen kağıtlar tatile rastlamadığı takdirde, cumartesi ve pazar  günleri hariç her gün internette yayımlanacak ve ilk birleşim tutanağına  eklenecek.
 
En çok üç kişiye gündem dışı söz verilecek
 
TBMM Genel Kurulunda kabul edilen TBMM İçtüzüğünde Değişiklik  Yapılmasına Dair Kanuna göre, Meclis Genel Kurulunda duyurulmasında zaruret  görülen olağanüstü hallerde, beşer dakikayı geçmemek üzere başkanın takdiri ile  en çok üç kişiye gündem dışı söz verilecek.
 
Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar olağanüstü acele  hallerde gündem dışı söz isterse başkan bu istemi yerine getirecek.  Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların açıklamalarından sonra  siyasi parti grupları birer defa ve onar dakikayı aşmamak üzere konuşma hakkına  sahip olacak. Grubu bulunmayan milletvekillerinden birine de beş dakikayı  geçmemek üzere söz verilecek.
 
Bütçe sunuş konuşmasını yürütme adına cumhurbaşkanı yardımcısı veya  bir bakan yapacak.
 
Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerinin görüşüldüğü Genel Kurul  oturumlarına yürütme adına cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar katılabilecek,  görüş bildirebilecek. Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar veya zorunlu  durumlarda bakan yardımcıları ve üst kademe kamu yöneticileri, olağanüstü hal  durumlarında Meclis Başkanının daveti üzerine bilgilendirme yapmak üzere Genel  Kurul oturumlarına katılabilecek. Sayıştay Başkanı veya yetkilendireceği daire  başkanı ya da üye, gerektiğinde TBMM'de açıklama yapabilecek.
 
Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, bakan yardımcıları ve üst kademe  kamu yöneticileri, kapalı oturumlarda bulunabilecek.
 
Kanun Hükmündeki Kararnameler hükümsüz sayılmayacak   
 
Bir yasama döneminde sonuçlandırılamamış olan kanun teklifleri  hükümsüz sayılacak ancak TBMM üyeleri bu teklifleri yenileyebilecek. Yenilenen  teklifin tümü üzerindeki görüşmelerden sonra önceki dönemlere ait rapor ve  metinler, açıkça belirtilmek kaydıyla komisyonca benimsenebilecek.
 
Yasama dönemi başında, önceki dönemde verilmiş yazılı soru, Meclis  araştırması, genel görüşme ve Cumhurbaşkanınca bir kez daha görüşülmek üzere geri  gönderilen kanunlar hükümsüz sayılacak.
 
Bir yasama döneminde sonuçlandırılamamış olan yürürlükteki Kanun  Hükmündeki Kararnameler hükümsüz sayılmayacak ve bunlar hakkında kanun teklifleri  hakkındaki hükümler uygulanacak.
 
Yürürlükten kaldırılan Kanun Hükmündeki Kararnamemeler, bir raporla  Genel Kurula sunulmadan işlemden kaldırılamayacak.
 
Anayasa gereğince, TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına  bağlı olan antlaşmalar, Cumhurbaşkanınca TBMM'ye genel gerekçesiyle sunulacak.
 
TBMM Başkanı bu antlaşmaları Genel Kağıtlar listesinde yayımlayacak.  Antlaşmaların gelen kağıtlar listesinde yayımından itibaren milletvekilleri  tarafından antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi  verilebilecek.
 
Bu teklif, diğer kanun tekliflerinin tabi olduğu usule göre işlem  görecek.
 
Genel veya özel af ilanını içeren kanun teklifleri
 
"Ölüm cezalarının yerine getirilmesine dair kanun tasarıları ile genel  veya özel af ilanını içeren kanun tasarı ve teklifleri" başlıklı TBMM  İçtüzüğü'nün 92'nci maddesi, "Genel veya özel af ilanını içeren kanun teklifleri"  şeklinde değiştirildi.
 
Genel veya özel af ilanını içeren tekliflerin Genel Kurulda kabulü,  TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile mümkün olacak.
 
Gerekli çoğunluk, söz konusu tekliflerin afla ilgili maddelerinde ve  tümünün oylamasında ayrı ayrı aranacak. Teklif hakkında verilen genel veya özel  af ilanını içeren değişiklik önergesinin kabulü halinde, kabul için gerekli beşte  üç çoğunluğun tespiti için bu önergenin oylanması açık oylama suretiyle  tekrarlanacak.
 
Yazılı soru
 
İçtüzüğün "Bilgi Edinme ve Denetim Yolları" başlığı, kısmın birinci  bölümünün başlığı ise "Yazılı soru" şeklinde değiştirildi.
 
Değiştirilen içtüzüğün 96'ncı maddesine göre, yazılı soru, kısa,  gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürülmeksizin kişilik ve özel yaşama ilişkin  konuları içermeyen bir önerge ile yazılı olarak cevaplanmak üzere  milletvekillerinin, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru  sormalarından ibaret olacak. Yazılı soru önergelerine belge eklenemeyecek.
 
Yazılı soru önergesi, sadece bir milletvekili tarafından imzalanacak  ve Başkanlığa verilecek.
 
Başkan, içtüzük şartlarına uygun gördüğü önergeleri gelen kağıtlar  listesinde yayımlayacak ve ilgili cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara  gönderecek.
 
Meclis soruşturması önergeleri
 
"Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında verilen Meclis  soruşturması önergeleri" başlığıyla değiştirilen 107'nci madde ile görevde  bulunan veya görevinden ayrılmış olan cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar  hakkında görevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tam sayısının  salt çoğunluğunun vereceği önergeyle Meclis soruşturması açılması istenebilecek.
 
Bu önergede, görevleriyle ilgili işlerden dolayı hakkında Meclis  soruşturması açılması istenen cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai  sorumluluğu gerektiren fiillerinin görevleri sırasında işlendiğinden  bahsedilmesi, hangi fiillerinin hangi kanun ve nizama aykırı olduğunun gerekçe  gösterilmek ve maddesi de yazılmak suretiyle belirtilmesi zorunlu olacak.
 
TBMM Başkanlığına verilen Meclis soruşturması önergesi, gelen kağıtlar  listesinde yayımlanacak, önergenin bir örneği derhal, hakkında soruşturma  açılması istenen cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakana Başkanlıkça gönderilecek ve  Genel Kurulda okunacak.
 
Meclis soruşturması açılıp açılmaması hakkında yapılacak görüşmelerin  günü, önergenin verilişinden itibaren bir ay içinde görüşülüp karara bağlanacak  şekilde, bir özel gündem halinde Danışma Kurulunun teklifi üzerine Genel Kurulca  tespit edilecek. Bu görüşme günü de ayrıca hakkında soruşturma açılması istenen  cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakana bildirilecek.
 
Sırasıyla, önergeyi verenlerden ilk imza sahibinin veya onun  göstereceği bir diğer imza sahibinin, şahısları adına üç milletvekilinin ve o  sırada görevde bulunsun veya bulunmasın, hakkında soruşturma açılması istenen  cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın konuşacağı bir görüşmeden sonra, Meclis  soruşturması açılıp açılmaması hakkında üye tam sayısının beşte üçünün gizli  oyuyla karar verilecek.
 
Parlamenter hükümet sisteminde görev yapmış başbakanlar ve bakanlar  hakkında da bu hükümler uygulanacak.
 
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen TBMM İçtüzüğünde Değişiklik  Yapılmasına Dair Kanuna göre, Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi  halinde, TBMM'deki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri  üye sayısının 3 katı olarak gösterecekleri adaylar arasından her siyasi parti  için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak 15 kişilik komisyon tarafından  soruşturma yapılacak.
 
Komisyon, kendisine başkan, başkanvekili, sözcü ve katip seçecek.
 
Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre hakimlerin davaya bakmasına veya karara  katılmasına engel oluşturacak durumda bulunan milletvekilleri, bu komisyona  seçilemeyecek. Komisyonda görevlendirilecek kamu görevlileri için de aynı hüküm  uygulanacak.
 
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu
 
Meclis İçtüzüğü'nün, 114'üncü maddesinin başlığı "Cumhurbaşkanının  cezai sorumluluğu" şeklinde değiştiriliyor.
 
Görevde bulunan veya görevden ayrılan cumhurbaşkanı hakkında, bir suç  işlediği iddiasıyla TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle  soruşturma açılması istenebilecek.
 
Meclis, önergeyi her durumda en geç bir ay içinde görüşecek. TBMM'nin  bilgisine sunulacak önerge, soruşturulması istenen cumhurbaşkanına bildirilecek  ve Meclis'in bilgisine sunulmasından başlayarak 7 gün sonraki birleşimin  gündemine alınacak.
 
Sırasıyla önergeyi verenlerden ilk imza sahibi veya onun göstereceği  bir diğer imza sahibinin, şahısları adına 3 milletvekilinin ve tercih etmesi  halinde, o sırada görevde bulunsun veya bulunmasın, hakkında soruşturma açılması  istenen cumhurbaşkanının konuşacağı bir görüşmeden sonra, Meclis soruşturması  açılıp açılmaması hakkında üye tam sayısının 5'te 3'ünün gizli oyuyla karar  verilecek.
 
Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclis'teki siyasi  partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının 3 katı  olarak gösterecekleri adaylar arasından her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme  suretiyle kurulacak 15 kişilik komisyon tarafından soruşturma yapılacak.
 
Komisyon, Meclis soruşturması komisyonunun yetkilerini kullanabilecek.  Kendisine başkan, başkanvekili, sözcü ve katip seçecek soruşturma komisyonu, üye  tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanacak ve toplantıya katılanların salt  çoğunluğuyla karar verilecek.
 
Çalışmaları gizli olacak komisyona kendi üyeleri dışındaki  milletvekilleri katılamayacak.
 
Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu 2 ay içinde Meclis  Başkanlığı'na sunacak. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona  bir aylık yeni ve kesin süre verilecek. Komisyonun bu konudaki istem yazısı Genel  Kurul'un bilgisine sunulacak. Bu süre sonunda raporun TBMM Başkanlığı'na teslimi  zorunlu olacak.
 
Yüce Divana sevk kararı alabilecek
 
Başkanlığa verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde dağıtılacak  rapor, dağıtımından itibaren 10 gün içinde Genel Kurul'da görüşülecek. Bu  görüşmede komisyona, şahısları adına 6 milletvekiline ve o sırada görevde  bulunsun veya bulunmasın hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanına söz  verilecek.
 
Son söz, hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanına ait  olacak ve süresi sınırlandırılmayacak. Cumhurbaşkanı, isterse savunmasını yazılı  gönderebilecek. Bu savunma Genel Kurul'da aynen okunacak.
 
Görüşmeler tamamlandıktan sonra komisyon raporu Genel Kurul'ca gizli oyla karara bağlanacak.
 
TBMM, üye tam sayısının en az 3'te 2'sinin oyuyla Yüce Divana sevk  kararı alabilecek.
 
Komisyonun Yüce Divana sevk yönündeki raporları ile Genel Kurul'un  Yüce Divana sevk kararlarında hangi ceza hükmüne dayanıldığı belirtilecek.
 
Komisyonun Yüce Divana sevk etmeme yönündeki raporlarının reddi ancak  Yüce Divana sevke dair verilen ve sevk kararının hangi ceza hükmüne dayanacağını  gösteren önergenin kabulüyle mümkün olacak.
 
İçtüzüğün 118'inci maddesinin başlığı "Komisyon Genel Kurulu  kararlarının dağıtılması" şeklinde değiştiriliyor. Buna göre, Komisyon Başkanlık  Divanı, Komisyon Genel Kurulu'nca alınan kararları bastıracak, bütün  milletvekillerine dağıtacak ve gereği için cumhurbaşkanı yardımcıları ile  bakanlara gönderecek.
 
Olağanüstü hal uygulaması
 
Anayasa'da yapılan değişiklik kapsamında olağanüstü hal kanun hükmünde  kararnamelerinin yerine olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri getirildiği  için Meclis İçtüzüğü bu kapsamda yeniden düzenleniyor.
 
Buna göre, Anayasa'nın 119'uncu maddesi gereğince cumhurbaşkanı  tarafından ilan edilen ve Resmi Gazete'de yayımlanan Olağanüstü hal ile ilgili  karar, Cumhurbaşkanlığı tezkeresiyle TBMM'nin onayına sunulacak.
 
Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılacak, TBMM gerekli gördüğü  takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilecek, uzatabilecek veya olağanüstü  hali kaldırabilecek.
 
Öngörülen sürenin kısaltılması veya uzatılması hakkında siyasi parti  grupları veya en az 20 milletvekilinin imzasıyla görüşme sırasında önerge  verilebilecek. Oylamadan önce önerge sahibi 5 dakikayı geçmemek üzere söz  alabilecek.
 
Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM her defasında 4 ayı geçmemek üzere  süreyi uzatabilecek. Savaş hallerinde söz konusu 4 aylık süre aranmayacak.
 
Meclis tarafından onaylanan olağanüstü halin süresinin uzatılması,  değiştirilmesi veya olağanüstü halin kaldırılmasına dair cumhurbaşkanı  tezkereleri de bu maddedeki usule göre görüşülecek ve karara bağlanacak.
 
OHAL kararnamelerinin görüşülmesi
 
İçtüzüğün, 128'inci maddesinin başlığı "Olağanüstü hallerde çıkarılan  Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin görüşülmesi" şeklinde değiştiriliyor.
 
Buna göre, Anayasa'nın 119'uncu maddesi çerçevesinde ilan edilen  olağanüstü hallerde cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan ve Resmi Gazete'de  yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, savaş  ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması hali hariç olmak üzere 3 ay içinde  Mecliste öncelikle görüşülecek ve karara bağlanacak.
 
Söz konusu kararnameler bir ay içinde komisyonlarda görüşülmediği  taktirde, Meclis Başkanlığı'nca doğrudan doğruya Genel Kurul gündemine alınacak.  Genel Kurul, geriye kalan 2 ay içinde bu kararnameler hakkında karar verecek. Üç  ay içinde görüşülüp karara bağlanamayan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri  kendiliğinden yürürlükten kalkacak.
 
Teknik düzenlemeler
 
Anayasa değişikliğine uygun olarak İçtüzüğün çeşitli maddelerinde  geçen "kanun tasarısı", "hükümet", "bakanlar kurulu" gibi ibareler, İçtüzük madde  metinlerinden çıkarıldı, gereken yerlere "cumhurbaşkanı yardımcısı", "bakan",  "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi" gibi ibareler eklendi.
 
Tümüyle işlevsiz hale gelen maddeler yürürlükten kaldırıldı, ayrıca  kurucu nitelikte düzenleme getirmeyen salt teknik uyum amacını gözeten  düzenlemelere toplu olarak yer verildi.
 
TBMM İçtüzüğü, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.
 
TBMM Başkanvekili Levent Gök, İçtüzük teklifinin yasalaşmasının  ardından, birleşimi yarın 14.00'te toplanmak üzere kapattı.
 

ETİKETLER