İşte milletin "evet" dediği o maddeler!

AA |  16 Nisan 2017 Pazar - 22:35 | Son Güncelleme : 16 04 2017 - 22:41

Halk oylamasında milletten onay alan maddeler, Türkiye'nin yönetim yapısında çok önemli hukuki değişiklikler içeriyor. İşte o değişiklikler...


Referandumda vatandaşın  "evet" oylarıyla onay verdiği anayasa değişikliği, Türkiye'nin yönetim yapısında  çok önemli hukuki değişiklikler içeriyor. 
 
"Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi"ni içeren, 18 maddelik Türkiye  Cumhuriyeti Anayasası'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, millet tarafından  halk oylamasında kabul edildi.
 
Gerekli uyum yasalarının çıkarılmasıyla kademeli olarak yürürlüğe  girecek olan kanun, Türkiye'nin yönetim yapısına ilişkin kapsamlı yeni  düzenlemeler içeriyor.
 
Buna göre, milletten "onay" alan maddeler şöyle:
 
Yargı yetkisi, Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce  kullanılacak.
 
Milletvekili sayısı 550’den 600’e çıkarılacak. Milletvekili  seçilebilme yaşı 25’ten 18’e indiriliyor. “Askerlikle ilişiği olanlar”  milletvekili adaylığına başvuramayacak.
 
TBMM ile cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir aynı gün yapılacak.
 
TBMM’nin görevleri ve yetkileri; "kanun koymak, değiştirmek ve  kaldırmak, bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, para  basılmasına ve savaş ilanına karar vermek, milletlerarası antlaşmaların  onaylanmasını uygun bulmak, TBMM üye tam sayısının 5’te 3 çoğunluğunun kararı ile  genel ve özel af ilanına karar vermek, anayasanın diğer maddelerinde öngörülen  yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek" olacak.
 
TBMM, Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı  soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanacak, ancak gensoru  denetleme yetkisinden çıkarılacak.
 
Yazılı sorular en geç 15 gün içinde cevaplanacak. Milletvekilleri,  yazılı soruları bakanların yanı sıra cumhurbaşkanı yardımcılarına da  yöneltebilecek.
 
Cumhurbaşkanının partisiyle ilişiği kesilmeyecek. Cumhurbaşkanı; 40  yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip  Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilecek.
 
Bir kişi en fazla 2 kez cumhurbaşkanı seçilebilecek
 
Cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıl olacak. Bir kişi en fazla 2 kez  cumhurbaşkanı seçilebilecek.
 
Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel  seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde 5’ini alan  partiler ile en az 100 bin seçmen aday gösterebilecek.
 
Cumhurbaşkanına "Devlet Başkanı" sıfatı getirilecek ve yürütme yetkisi  de verilecek.
 
Cumhurbaşkanı, kanunları yayımlayacak ve kanunları tekrar görüşülmek  üzere TBMM’ye geri gönderecek. Kanunların, TBMM İçtüzüğü’nün tümünün veya belirli  hükümlerinin anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle  Anayasa Mahkemesinde iptal davası açacak.
 
Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atayacak ve  görevlerine son verecek; üst düzey kamu yöneticilerini atayacak, görevlerine son  verecek ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı  kararnamesi ile düzenleyecek.
 
Cumhurbaşkanı, anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli  gördüğü takdirde halk oyuna sunacak. Milli güvenlik politikalarını belirleyecek  ve gerekli tedbirleri alacak.
 
TBMM adına, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil edecek  olan cumhurbaşkanı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verecek.
 
 Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilecek
 
Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı  kararnamesi çıkarabilecek. Kararnamelerle, yürütmenin ihtiyacını karşılaması  sağlanacak; temel hak ve hürriyetler ile siyasi hak ve hürriyetler düzenleme  alanı dışında bırakılacak.
 
Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi  çıkarılamayacak.
 
 Kanunlarda, kararname konusu ile aynı konuda farklı hüküm bulunması  halinde kanun uygulanacak. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda,  Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelecek.
 
Cumhurbaşkanı, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara  aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecek.
 
Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tam  sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilecek;  Meclis, üye tam sayısının 3’te 2’sinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı  alabilecek.
 
Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen cumhurbaşkanı seçim  kararı alamayacak.
 
Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilecek
 
Cumhurbaşkanı, bir veya daha fazla cumhurbaşkanı yardımcısı  atayabilecek.
 
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde 45  gün içinde cumhurbaşkanı seçimi yapılacak. Yenisi seçilene kadar cumhurbaşkanı  yardımcısı, cumhurbaşkanlığına vekalet edecek ve cumhurbaşkanına ait yetkileri  kullanacak.
 
Genel seçime bir yıl ve daha az kalmışsa, TBMM seçimi de cumhurbaşkanı  seçimiyle yenilenecek. Genel seçime bir yıldan fazla kalmışsa seçilen  cumhurbaşkanı, TBMM seçim tarihine kadar görevine devam edecek.
 
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme  yeterliliğine sahip olanlar arasından cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve  görevden alınacak. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar TBMM’de ant içecek.
 
Cumhurbaşkanı yardımcısı atananların milletvekilliği sona erecek
 
Milletvekilleri, cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakan olarak atanırlarsa  üyelikleri sona erecek.
 
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili  suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği  önergeyle soruşturma açılması istenebilecek; Meclis, üye tam sayısının 3’te  2’sinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilecek.
 
Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile  teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı  kararnamesi ile düzenlenecek.
 
Meclis, üye tam sayısının 5’te 3 çoğunluğu ile seçimlerin  yenilenmesine karar verebilecek; TBMM genel seçimi ile cumhurbaşkanı seçimi  birlikte gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanının, seçimlerin yenilenmesine karar  vermesi halinde de TBMM genel seçimi ile cumhurbaşkanı seçimi birlikte yapılacak.
 
Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis, seçimlerin yenilenmesine  karar verirse cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilecek.
 
Bütçeyi Meclise sunacak
 
Cumhurbaşkanı gerekli durumlarda OHAL ilan edebilecek.
 
Disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkemeler kurulamayacak ancak  savaş halinde asker kişilerin görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait  davalara bakmakla görevli askeri mahkemeler kurulabilecek.
 
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun adı, Hakimler ve Savcılar Kurulu  şeklinde değişecek. Kurulun üye sayısı 13, daire sayısı 2 olacak.
 
Bütçeyi cumhurbaşkanı Meclise sunacak.
 
Yeni sistemde, Bakanlar Kurulu olmayacak.
 
 Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt  savunmasına hazırlanmasından, TBMM’ye karşı cumhurbaşkanı sorumlu olacak.
 
MGK’da Jandarma Genel Komutanı yer almayacak. MGK, cumhurbaşkanının  başkanlığında, cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İçişleri,  Dışişleri bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri  komutanlarından oluşacak.
 
Genelkurmay Başkanı, cumhurbaşkanınca atanacak.
 
Anayasa Mahkemesinin üye sayısı 17’den 15’e düşürülecek.
 
Seçim 3 Kasım 2019'da yapılacak
 
TBMM’nin bir sonraki seçimi ve cumhurbaşkanı seçimi, 3 Kasım 2019  tarihinde birlikte yapılacak. Seçimin yapılacağı güne kadar milletvekillerinin ve  cumhurbaşkanının görevi devam edecek.
 
Meclis, anayasa değişikliği teklifinin kanunlaşıp yayımı tarihinden  itibaren en geç 6 ay içinde değişikliklerin gerektirdiği Meclis İçtüzüğü'nü ve  kanuni düzenlemeleri gerçekleştirecek. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile  düzenleneceği belirtilen değişiklikler ise cumhurbaşkanının göreve başlama  tarihinden itibaren en geç 6 ay içinde cumhurbaşkanı tarafından yerine  getirilecek.
 
 Yürürlük tarihleri
 
Anayasanın, seçim kanunlarında yapılan değişikliklerin, yürürlüğe  girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmayacağına  dair hükmü, değişiklik yürürlüğe girdiği tarihten sonra birlikte yapılacak ilk  milletvekili genel seçimi ile cumhurbaşkanı seçimi için uygulanmayacak.
 
"Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesileceğine" dair  hükmün kaldırılması değişikliğin yayımı tarihinde; mevcut anayasada Bakanlar  Kurulu, sıkıyönetim, tasarı, kanun hükmünde kararname, Askeri Yargıtay, Askeri  Yüksek İdare Mahkemesi ibarelerinin kaldırılmasına dair değişiklikler ise Meclis  ve cumhurbaşkanı seçimleri sonucunda cumhurbaşkanının göreve başladığı tarihte  yürürlüğe girecek.
 
Milletvekili sayısının 600’e çıkarılması, TBMM seçimleri ve  cumhurbaşkanı seçimlerinin 5 yılda bir aynı gün yapılması, cumhurbaşkanı adaylığı  ve seçimine ilişkin değişiklikler, birlikte yapılacak ilk TBMM ve cumhurbaşkanı  seçimlerine ilişkin takvimin başladığı tarihte yürürlük kazanacak.