Emeklilik şartları resmen değişti! Ev kadınları da yararlanacak, 2 ay sonra...

11 Kasım 2020 Çarşamba - 11:19 | Son Güncelleme : 11 11 2020 - 11:19

Milyonlarca kişiyi çok yakından ilgilendiren düzenleme yapıldı. Emeklilik için şartları değiştiren düzenleme Resmi Gazete’de yayımlandı. Yurtdışında yaşayanların 2 bin 43 TL asgari ücretten borçlanabilmek için son 2 ayı…Yurtdışında yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı erkekler 18 yaşından itibaren yurtdışında sigortalı olarak çalıştıkları dönemleri borçlanılabiliyorlar.

Kadınlar ise hem sigortalı çalıştıkları dönemleri hem de 18 yaşından sonra yurtdışında ev kadını olarak bulundukları süreleri borçlanabiliyor. Borçlanma ile ilgili günlük kazanç alt sınırı 98,10 TL, üst sınırı 735,75 TL olarak belirlendi. Buna göre bir günlük borçlanma alt sınırı yüzde 45 oranına göre 44,14 TL. Bu yıl yapılacak bir aylık borçlanma tutarı en az 1.324,35 TL.


Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte değişiklik yapıldı. Yeni düzenleme Resmi Gazete'de yayımlandı. Gazetevatan Yazarı İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı Mert Nayır, borçlanmaya ilişkin şunları yazdı... 17 Temmuz 2019 Tarih ve 30836 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 7186 sayılı Kanunla birlikte yurtdışında çalışan gurbetçilere ucuza borçlanarak yüksek emekli aylığı hakkı sonlandırılmıştı. Yönetmelikte yeni şartlar getirilidi. Daha önce yapılan düzenleme ile asgari ücretin yüzde 32’si oranında olan borçlanma tutarı 01.08.2019 itibariyle yüzde 45’e çıkarılmış oldu. Sadece bununla da kalınmadı elbette, 1999 öncesi sigorta girişi olanlar en fazla 5975 prim günü ile emekli olacakken artık BAĞ-KUR statüsünde sayılacaklarından 9000 prim gününü tamamlamaları gerekecek.
 
KİMLER BORÇLANABİLİYOR?
 
Yurtdışında yaşayan T.C. vatandaşı erkekler 18 yaşından itibaren yurtdışında sigortalı olarak çalıştıkları dönemleri borçlanılabiliyorlar. Kadınlarımız ise hem sigortalı çalıştıkları dönemleri hem de 18 yaşından sonra yurtdışında ev kadını olarak bulundukları süreleri borçlanabiliyor.
 
Resmi Gazete'de yayımyanan yeni yönetmelik ile yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin, on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ile bu süreleri arasında veya sonunda yer alan işsizlik sürelerinden her birinde bir yıla kadar olan kısmın ve yurt dışında ev kadını olarak geçen sürelerin, talepleri halinde borçlandırılarak sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesindeki usul ve esasları yeniden düzenlendi.
Kısa süreli çalışmaya tabi işler;yurtdışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi, Ülkemiz dış temsilciliklerince veya sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş hizmet belgesinde kayıtlı olan ve ilgili ülke mevzuatına göre elde edilen kazanç üzerinden çalışandan zorunlu sigorta prim kesintisi yapılmadığı bildirilen süreleri kapsıyor. 
 
BORÇLANMA BAŞVURUSU 
 
Borçlanma hakkından yararlanabilmek için yazılı olarak veya usul ve esasları Kurumca belirlenecek elektronik ortam üzerinden Kuruma başvuruda bulunmak şart. Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma başvurularında da birinci fıkra hükmü uygulanır.Kıssmi borçlanma yapmak isteyenler, borçlanmak istedikleri gün sayısını belirtmek zorundadırlar.”
 
Sigortalılık sürelerinin borçlanılabilmesi için başvuru sahibince; sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmiş ülkelerde çalışılmış ise; ilgili ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş sigortalılık sürelerini gösterir belgenin aslıyla birlikte Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca yapılmış tercümesinden ya da yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinden, ilgili ülkelerdeki Türk büyükelçilikleri, başkonsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri gibi temsilciliklerden alınacak hizmet belgesinden,durumuna uygun olan belgenin Kuruma ibraz edilmesi gerekiyor. Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmemiş ülkelerde çalışılmış ise ilgili ülkelerdeki Türk büyükelçilikleri, başkonsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri gibi temsilciliklerden alınacak hizmet belgesinin Kuruma ibraz edilmesi gerekir.
 
Gemi adamları borçlanma yapabilmek için; çalıştıkları geminin bayrağını taşıdıkları ülkenin sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmiş ülke olması halinde çalışılan ülke sigorta kurumundan alınacak hizmet belgesinin aslıyla birlikte Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca yapılmış tercümesinden ya da yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinden, çalıştıkları geminin bayrağını taşıdıkları ülkelerde bulunan Türk konsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler gibi temsilciliklerden alacakları çalışma sürelerini başlangıç ve bitiş olarak gösteren hizmet belgelerinden, çalıştıkları gemi ya da geminin bağlı bulunduğu işyerlerinden alacakları sigortalılık sürelerini gösterir bonservisleri ile birlikte gemi adamı olarak çalışılan süreler ile örtüşen yurda giriş-çıkış tarihlerini gösteren pasaport sayfaları ya da emniyet müdürlüklerinden alınacak yurda giriş-çıkış tarihlerini gösteren belgelerden,durumlarına uygun olanını kuruma ibraz edecekler
 
EV KADINLARI DA YARARLANACAK
 
Yurt dışında ev kadını olarak geçen sürelerin borçlanılabilmesi için başvuru sahibince fotoğraf, künye bilgileri ve yurda giriş-çıkış tarihlerinin kayıtlı olduğu pasaport sayfa fotokopileri veya emniyet müdürlüklerinden alınacak yurda giriş-çıkış tarihlerini gösterir çizelge ile birlikte; ikamet edilen ülke mercilerinden alınacak ikamet belgesinin aslı ile birlikte Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca ya da yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinden, Türk büyükelçilikleri, başkonsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri gibi temsilciliklerce düzenlenen ikamet belgesinden,durumuna uygun olan belgenin Kuruma ibraz edilmesi gerekiyor.
Borçlanma tutarı, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesinde belirtilen alt ve üst sınırları arasında kalmak kaydıyla başvuru sahibince seçilen prime esas günlük kazancın % 45’inin borçlanılmak istenilen gün sayısı ile çarpımı kadardır.Borçlanma tutarının tespitinde, adi posta veya kargo yolu ile veya Kuruma doğrudan yapılan yazılı başvurularda Yurt Dışı Süreleri Borçlanma Talep Dilekçesinin Kurumun evrak kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınır. Dünya Posta Birliği mevzuatı çerçevesinde yurt içinden ya da yurt dışından gönderilen taahhütlü, iadeli taahhütlü ve acele posta servisi ile yurt içinden PTT Alo Post veya PTT Kargo ile yapılan yurt dışı borçlanma taleplerinde ise dilekçenin postaya verildiği tarih, Kuruma intikal tarihi olarak kabul edilir.Borçlanılacak sürenin belirlenmesinde ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan son tarihten geriye doğru olmak üzere borçlanılmak istenen gün sayısı esas alınır. Bu tespitte bir yıl 360 gün, bir ay 30 gün olarak hesaplanır.
 
BARÇLANMA TARİHİNİN BAŞLANGIÇ SÜRESİ
 
Sigortalılığın başlangıç tarihinin tespiti aşağıdaki şekilde yapılacak;Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Türkiye’de sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan başvuru sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten, sigortalı ölmüş ise ölüm tarihinden, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilir. Birden fazla yurt dışı hizmet borçlanması yapılması durumunda sigortalılık süresi başlangıcı, en son borcun ödendiği tarihten, borçlanılan toplam gün sayısı kadar geriye götürülerek belirlenir. Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz. Ancak, sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.
 
Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması halinde bu süreler 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesinde yer alan hükümler esas alınarak Türkiye’deki sigortalılık başlangıç tarihinden, Türkiye’de sigortalılık yok ise borçlanma tutarının tamamen ödendiği tarihten, sigortalı ölmüş ise ölüm tarihinden geriye götürülen sürelere ait ilgili aylara mal edilir. Tahsis talebinde bulunanlardan; 3201 sayılı Kanuna göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi ile yurtdışında ikamet edenlerden çalıştığı işyerinden ayrıldığını gösterir belge alınır.
Kanundan yararlanmak suretiyle malullük, yaşlılık veya emekli aylığı almakta iken yurt içinde çalışmaya başlayanlar hakkında 5510 sayılı Kanunun sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümleri uygulanır.Sosyal güvenlik sözleşmelerine göre Türkiye’ye transfer edilen primlere ait gün sayıları, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilir.
 
Kısmi aylık bağlanmış olanlar dahil olmak üzere bu fıkrayı ihdas eden Yönetmelik ile yapılan değişiklikler, bu fıkranın yürürlük tarihinden önce yurt dışında geçen sürelerini borçlanma talebinde bulunanlardan tahakkuk ettirilen borçlarını yasal süresi içinde ödeyenlerin, sigortalılık sürelerinin hangi statüde değerlendirileceğinin, borçlanmanın hangi aylara mal edileceğinin ve tahakkuk ettirilecek borç tutarının tespitinde bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önceki hükümler esas alınır.
 
 
2020 YILINDA BORÇLANMA TUTARI NE KADAR? 2 AY SONRA...
 
1/1/2020 - 31/12/2020 tarihleri arasında günlük kazanç alt sınırı 98,10 TL, üst sınırı 735,75 TL olarak belirlendi. Buna göre bir günlük borçlanma alt sınırı yüzde 45 oranına göre 44,14 TL.Bu yıl yapılacak bir aylık borçlanma tutarı en az 1.324,35 TL.Örneğin 01/10/2020 tarihinde yurtdışında geçen 5.400 gün sigortalılık süresini, günlük 98.10 TL kazanç üzerinden borçlanmak isteyen sigortalının toplam borç tutarı ise 44,14 x 5.400 = 238.383 TL olacak.2.943 TL asgari ücretten borçlanabilmek için son 2 ay…
 
SİGORTALILIK STATÜSÜ NASIL BELİRLENECEK?
 
1 Ağustos 2019'dan önce yapılan borçlanmalar sigortalılar için 4A yani SSK kapsamında değerlendiriliyordu. 01/8/2019 (dahil) tarihinden itibaren borçlandırılan yurtdışı süreleri 4/B yani BAĞ-KUR kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilecek.